FeminizamHrabra Lola

Supruge Tolstoja, Dostojevskog i Nabokova: Uspješne žene iza uspješnih pisaca

tekst: Redakcija

Prateći izreku koja kaže da iza svakog uspješnog muškarca stoji uspješna žena, možemo reći da se u slučaju velikih pisaca, to potvrđuje kao istina. Te velike žene su pored tradicionalne uloge koju im je nametalo patrijarhalno društvo, uloge supruge i majke, na sebe preuzimale i posao književnog agenta, urednika, prevodioca, stenografkinje, vozača…

Sofija Tolstoj, Ana Dostojevski i Vera Nabokov podržavale su rad svojih muževa u najtežim vremenima, zanemarujući važnost uloge koju su na sebe preuzele.

O Ani, Sofiji i Veri, ali i o Eleni Bulgakov, Nataliji Solženjicin i Nadeždi Mandeljštam pisala je Aleksandra Popov u knjizi „The Wives: The Women Behind Russia’s Literary Giants” (Pegasus Books, 2012).

Biografije, autobiografije, memoari i dnevnici koje su iza sebe ostavile ove žene govore u prilog tome da one nisu bile samo saputnice poznatih pisaca, majke i supruge, već su sa njima učestvovale u kreativnom procesu koji je iznjedrio neka od najvećih djela svjetske književnosti.

Sofija i Lav

Kada su se vjenčali Lav i Sofija, on je imao 34 a ona 18 godina. U neidiličnom braku koji je trajao 48 godina, Sofija je 13 puta rađala. Rastrgnuta između domaćinstva, djece i muževih prohtjeva, ona je živjela neispunjenim životom, osjećajući se često, kako kaže, kao komad namještaja. Ipak, zahvaljujući ljubavi i upornosti, održala je brak sa poznatim piscem, koji je upravo zahvaljujući njenoj podršci, napisao „Rat i mir” i „Anu Karenjinu”.

Istaknuti pisac bio je kockar, ženskaroš i pijanica, a Sofija ga je ohrabrila da krene drugim putem i zaboravi na mladalačke poroke. U Jasnoj poljani Sofija se, pored poslova koji su je čekali kao suprugu i majku, predala i obnavljanju i održavanju imanja, ali ono što joj je unosilo najviše radosti bilo je učestvovanje u procesu pisanja.

Sofija je postala Tolstojev agent, istraživač i sekretar. Cijeli tekst ogromnog „Rata i mira” prepisala je sedam puta. Takođe je organizovala promovisanje djela svog muža (a savjete je tražila od Ane Dostojevski). Tokom tih srećnih dana Tolstoj je zabilježio da se nikada nije osjećao snažnijim, slobodnijim i sposobnijim za rad – svakako zahvaljujući tome što je svu svoju intelektualnu i kreativnu snagu mogao da usmjeri na pisanje, dok se Sofija bavila „sporednim” stvarima koje prate pisanje i domaćinstvo.

Poteškoće su nastupile pred kraj Tolstojevog života, kada je pisac razvio svoju novu filozofiju koja je negirala koncept porodice i imovine. Sofija nije znala kada su pošli različitim putevima, ali je znala da ne može više pratiti Tolstojev način života.

Depresivan i u rasulu, Tolstoj je napustio imanje, bježeći od sopstvenog života. Sofija ga je sustigla u Astapovu, 80 kilometara od Jasne poljane, gdje je bila svjedok posljednjeg daha svoga muža. Rad na završavanju kompletnog izdanja Tolstojevih djela, na koja su joj pripala autorska prava, pomogao joj je da prevaziđe tugu i posveti se onome što je tokom života najviše ispunjavalo.