Radoznala Lola

Savjet stručnjaka: Trombofilija u trudnoći – nije bolest, ali zahtijeva liječenje

Primarni faktori koji utiču na nastanak tromboze jesu loše životne navike poput konzumiranja cigareta i nedovljnog kretanja, ali i genetske predispozicije.

Razgovarala: Ivana Simikić

Foto: Anna Kobycheva / Shutterstock.com

Medicina ovo stanje definiše kao nasljedan ili stečeni poremećaj hemostaze koji predisponira ili povećava rizik nastanaka tromboze. Drugim riječima, trombofilija dovodi do nekontrolisane koagulacije ili zgrušavanja krvi, a može da se javi i u trudnoći, posebno kod osoba sa genetskom sklonošću.

O uzrocima, simptomima i trombofiliji u trudnoći razgovarali smo sa dr Danijelom Mandić, specijalistom hematologije UKC RS i ljekarom, konsultantom Specijalističke klinike za vantjelesnu oplodnju Medico-S.

Dr Danijela Mandić / Izvor: Medico-S

Lola: Šta je trombofilija?
MANDIĆ: Uz navedenu definiciju, naglasila bih da trombofilija može biti urođena i stečena. Uzroci urođene trombofilije su jasno definisani kao genetski poremećaji, koji dovode do poremećaja hemostaznog sistema uzrokujući povećanu sklonost ka nastanku tromboza. Dijele se na osnovu dijagnostičkog postupka kojim se utvrđuje postojanje trombofilije i podrazumjevaju tri grupe poremećaja. U prvoj grupi su trombofilije kod kojih do sada nije utvrđena genetska osnova, a to se odnosi na povišen nivo FVIII i FIX, i snižen nivo FXII. U drugoj grupi su trombofilije kod kojih je utvrđeno postojanje velikog broja genetskih poremećaja koji ih prouzrokuju, a treću grupu čine trombofilije uzrokovane pojediničnim mutacijama ili polimorfizmom gena. Određena fiziološka stanja, mnogobrojne bolesti i uzimanje nekih lijekova takođe mogu dovesti do nastanka tromboze i to su stečene trombofilije.

Lola: Koliko je česta trombofilija u trudnoći?
MANDIĆ: I sama trudnoća predstavlja trombofilno stanje. Tokom normalne trudnoće mjenja se koncentracije proteina plazme uključenih u proces koagulacije i samim tim se remeti ravnoteža koja postoji između prokoagulantnog i antikoagulantnog sistema. Na ovaj način se fiziološkim mehanizmima smanjuje rizik od gubitka krvi u trudnoći i tokom poroda, ali se povećeva rizik od pojave tromboze.
Tokom trudnoće dolazi do porasta gotovo svih faktora koagulacije, a osim toga i fizičke promjene koje se dešavaju tokom drugog stanja dovode do povećane sklonosti ka trombozama. Propratne bolesti, kao što je sistemski eritemski lupus, kao i dodatni rizični faktori među kojima su gojaznost, imobilizacija, starosna dob trudnice i pušenje povećavaju rizik od tromboze.
Sveukupno, i fiziološke i anatomske promjene koje se javljaju tokom trudnoće dovode do povećanog rizika za trombozama koji traje i nakon poroda, do otprilike šest sedmica poslije.

Lola: Kako pepoznati trombofiliju u trudnoći?
MANDIĆ: Na trombofiliju treba posumnjati na osnovu anamnestičkih podataka, kliničkog pregleda i opštih dijagnostičkih metoda. Međutim, definitivna dijagnoza se postavlja na osnovu specijalnih laboratorijskih testova. Prisustvo trombofilije može da bude udruženo i sa nepovoljnim ishodima trudnoće, tako da savremene preporuke navode da testiranje na trombofiliju treba provesti ukoliko je žena imala jedan gubitak ploda u drugom ili trećem trimestru trudnoće, odnosno dva ili tri gubitka ploda u ranoj trudnoći, posebno ukoliko su isključeni drugi uzroci.

Foto: Anna Kobycheva / Shutterstock.com

Lola: Koje probleme može izazvati trombofilija u trudnoći?
MANDIĆ: Kod žena s nasljednom trombofilijom postoji povećan rizik od gubitka ploda, naročito u drugom i trećem trimestru trudnoće, ali i rizik za pojavu komplikacija kasne trudnoće kao što su: prevremeno odvajanje posteljice ili placentalna abrupcija, insuficijencije posteljice sa zaostajanjem u rastu i razvoju ploda i prevremenim porodom, preeklampsija, ali i pojava tromboza različitih lokalizacija.

Lola: Kako se dijagnostikuje i kako se liječi trombofilija u trudnoći?
MANDIĆ: Ispitivanje prisustva trombofilnog stanja postala je sve raširenija laboratorijska praksa. Gotovo cijelokupno testiranje za dokazivanje nasljednih i stečenih trombofilija radi se u Laboratoriji Univerzitetskog kliničkog centra Republike Srpske. Dokazivanje nekog od oblika trombofilije ne zahtjeva da se kod svih trudnica primijeni terapija, jer trombofilija nije bolest već stanje, koje ukoliko je udruženo sa drugim faktorima rizika, može da se klinički manifestuje. Uobičajno je da se kod osoba sa povećanim rizikom za kliničko ispoljavanje trombofilije primijeni antikoagulantna terapija, koja podrazumjeva primjenu heparina male molekulske mase, a u nekim slučajevima je neophodna i primjena acetilsalicilne kiseline i suplemenata poput folne kiseline i vitamina B kompleksa.

Lola: Da li je trombofilija prepreka za VTO i kako je prevazići?
MANDIĆ: I u današnje vrijeme postoje mnoge kontroverze i mnoga otvorena pitanja kada je riječ o trombofiliji i njenom uticaju na gubitke ploda i neuspješnost VTO. Nemamo sve odgovore , ali imamo odgovore na mnoge od njih. Postoje istraživanja koja su pokazala veću učestalost urođenih i stečenih trombofilija kod žena kod kojih su zabilježeni višestruki neuspjesi postupka VTO, kao i rani gubici ploda nakon VTO. Prevazilaženje ove prepreke podrazumijeva pravovremenu primjenu heparina male molekulske mase, uz adekvatan nadzor ginekologa i hematologa. Smatra se da je za 30% povećana uspješnost VTO kod žena sa urođenim ili stečenim oblikom trombofilije ukoliko se primjeni adekvatna i pravovremena terapija.

Pročitaj još

Od iste osobe