Radoznala Lola

Majica je ona kojoj je najmanje važno da li ste žensko ili muško

Majica, taj obični odjevni predmet na put do zvijezda krenula je zahvaljujući čuvenom Marlonu Brendu (Marlon Brando) u filmu “Tramvaj zvani čežnja”.

Prevela: Vesna Drakulic

Izvor: BBC, Foto: oxfordstudent.com

Obučen u farmerke i majicu on je dozivao svoju voljenu Stelu (Stella) ni ne sluteći da je u toj sceni rođena modna ikona – njeno veličanstvo majica.

U muzeju mode i tekstila u Londonu postavljena je izložba “Kult – kultura – subverzija” koja svim posjetiocima prikazuje put koji je ovaj odjevni predmet prešao. No, ne radi se tu o samoj majici, već i o raznim potkulturama iz okruženja i njenoj moći u ulozi društveno-političkog medijuma.

Marlon Brendo (Marlon Brando) u filmu “Tramvaj zvan čežnja”, Foto: A Streetcar Named Desire Facebook

“Majica je ustvari osnovni način da svijetu kažete ko ste i šta ste”, objasnio je za BBC kustos Denis Notdraft (Dennis Nothdruft).

Porijeklo majice leži u sindikalnom odijelu na kopčanje iz jednog dijela koje su krajem 19. vijeka nosili i muškarci i žene u Americi. Iako su bila iz jednog dijela, ta odijela i nisu bila baš idealna za velike vrućine. Frustrirani zbog njihovog dizajna, radnici su ih presjekli napola i gornji dio su uvlačili u donji.

Nedugo nakon toga, kompanija “The Cooper Underwear” je počela da promoviše te gornje dijelove bez dugmadi kao “potkošulje za neženje” (zato što se na njih nisu morala opet prišivati dugmad). Godine 1913. taj novitet je postao dio uniforme američke mornarice. Sve do dvadesetih godina prošlog vijeka majica nije imala svoj današnji naziv. No, sve je to 1920. godine promijenio roman “Ova strana raja”, autora Ef Skota Ficdžeralda (F Scott Fitzgerald), u kojoj se ovaj odjevni predmet po prvi put spominje pod nazivom “majica”.

Sve do Brenda i Džejmsa Dina (James Dean) majica je smatrana potkošuljom koja se nosila ispod odjeće.

“To je bila samo bijela majica, ali već tada je imala rušilački potencijal. Bila je buntovnica zato što je dotad bila samo potkošulja i to je bila politička izjava”, izjavio je Denis.

Foto: port-magazine.com

Obična majica sa natpisom se prvi put pojavila 1939. godine u filmu “Čarobnjak iz Oza”. Na njoj je pisalo “Oz” i nosili su je stanovnici Smaragdnog grada. Devet godina kasnije, republički kandidat Tomas I Dui (Thomas E Dewey) je u svojoj predsjedničkoj kampanji imao majice sa natpisom “Dew it with Dewey”. Iako je izgubio na izborima, Dui je ušao u istoriju zahvaljujući majici.

Sredinom pedesetih, kompanija “Tropix Togs” je dobila ekskluzivno pravo da štampa Diznijeve majice. Do početka šezdesetih u Americi, poboljšanja i inovacije u tehnologiji printanja, te ogromna popularnost su majice sa natpisom lansirali ne samo u modni vrh, već i u popularnu kulturu.

Foto: Katharine Hamnett Facebook

Preko okeana su stvari bile nešto drugačije. Početkom i sredinom šezdesetih majice još uvijek nisu bile popularne u Britaniji. Modni dizajneri poput Barbare Hulaniki (Barbara Hulanicki) su bili oni koji su majicu učinili poznatom. Iako su djelovale isuviše obično da bi se nosile, na primjer, na poslu, Barbarara nije odustajala od te ideje. Prve majice njenog poznatog Brenda “Biba” su se počele kataloški prodavati 1964. godine, a zatim je uslijedilo i otvaranje prodavnice “Big Biba”.

Ovaj odjevni predmet je tek sedamdesetih počeo da se smatra kao nešto revolucionarno. Rasla je popularnost logotipa bendova na majicama. Jedan od primjera je dizajn logotipa za bend “Rolling Stones” u obliku usta i isplaženog jezika. Za taj logo ljubitelji rokenrola mogu da zahvale dizajneru Džonu Paši (John Pasche).

Foto: andicsinger.com

Majice su bile i način da se protestuje protiv, na primjer, rata u Vijetnamu i, u manjoj mjeri, suđenju vezanom za londonski magazin “OZ” iz 1971. godine. Majica sa natpisom je bila toliko efektna da su je novine “The New York Times” 1973. godine prozvale “medijem za poruke”.

Sve to su budnim okom pratili dizjaneri Vivijen Vestvud (Vivienne Westwood) i Malkolm Mekleren (Malcolm Maclaren). Njihove majice sa natpisima su obuhvatile pank pokret krajem sedamdesetih. Isto to je radila i dizajnerka Ketrin Hemnet (Katharine Hamnett).

“Izgledalo je kao da nam demokratija klizi kroz prste. Majice sa sloganima su bile način da dobijete glas i već izdaleka su svi mogli da pročitaju šta piše na njima”, objasnila je Ketrin za BBC.

Članovi grupe “Wham!” Džordž Majkl (George Mchael) i Endrju Ridžlej (Andrew Ridgeley) su u spotu za pjesmu “Wake me up before you go-go” nosily majice sa natpisom “Izaberi život” (Choose life) i “. Taj slogan je promovisao kampanju za borbu protiv droge i samoubistva.

Foto: port-magazine.com

Šta je to što majicu čini toliko posebnom da odolijeva zubu vremena? Osim revolucionarnih sposobnosti, Denis smatra da važnu ulogu u svemu tome igra i jednostavnost.

“Majica u svom najosnovnijem obliku ne pravi rodne razlike i ona je najdemokratičniji odjevni predmet”, ističe Denis.

Ketrin skreće pažnju na nosivost i neformalnost, kao i na emotivnu povezanost, a naročito kod majica sa natpisima. Preko ovih odjevnih predmeta ona nastavlja da govori o političkim pitanjima. Dobar primjer za to su njene majice sa natpisom “Otkažite Bregzit” (“Cancel Brexit”) koje je lansirala u septembru 2017. godine.

Foto: katharinehamnett.teemill.co.uk

“Ne znam kako bih prenosila svoje ideje kada majice ne bi postojale. Ne pada mi ništa bolje na pamet”, izjavila je Ketrin.

Iako brendovi kao što je, recimo, “Cutecircuit” pomjeraju granice digitalnim interfejsima, majice su više od jednog vijeka ostale u manje-više istom obliku. Isto tako, zanimljivo je i to da uprkos mogućnosti za trodimenzionalno i digitalno printanje opet su u modi majice “uradi sam” iz pank ere. Jedno je sigurno – one nikada neće postati dio prošlosti.

Pročitaj još

Od iste osobe




Najnovije