Naslovna vijestRadoznala Lola

Mjau! Zašto se pop kultura grčevito drži “lude žene sa mačkama”?!

Godinama su žene sa mačkama prikazivane kao usamljene, aseksualne i ekscentrične. Zbog čega se taj stereotip decenijama održao?

Prevela: Ivana Simikić

Izvor: theguardian.com

Foto: JuliaAmadeo / Shutterstock

Jeste li čuli za priču o starici iz Ohaja koju je policija uhapsila zato što je izdresirala svojih 65 mačaka da kradu stvari od komšija? Policajci su u njenoj kući pronašli nakit vrijedan hiljade dolara i otkrili su da je naučila svoje mačke da joj donesu “sve što svjetluca”. Vijest se brzinom munje (i Interneta) proširila svijetom. Kako zamišljate ovu staricu? Raščupane kose, u spavaćici i papučama, živi sama i rijetko izlazi iz kuće? Drugim riječima, kao “ludu ženu sa mačkama”. Prava istina je da je ova priča objavljena na satiričnom WEB sajtu, ali su ljudi povjerovali u nju.

“Luda žena sa mačkama” je uobičajena i prepoznatljiva pojava u savremenoj kulturi. Sjetite se samo Elenor Ejbernejti (Eleanor Abernathy) iz “Simpsonovih” koja je imala obećavajuću karijeru u medicini i pravu, ali je onda doživjela nervni slom, počela da pije i nabavila mačku. Tu je i šašava dama sa mačkom koju glumi Robert De Niro u filmu “Saturday Night Live” – ona je imala snove, ali ju je onda udario konj i sada ima mačke! Kraj!

Robert de Niro u “Saturday Night Live” / Izvor: hulu.com

Mlađa verzija ovog stereotipa se obično povezuje sa samom, ekscentričnom i čudnom mladom ženom. Putem Interneta čak možete da kupite i figuricu “lude žene sa mačkama” koje vas gledaju poremećenim pogledom.

Kako je uopšte došlo do pojma “luda žene sa mačkama”? Vratićemo se malo u srednji vijek i najranijoj percepciji žena i njihovih mačaka. Čak i prije progona vještica mačke su bile na lošem glasu u zapadnom svijetu – povezivali su ih sa heretičkim sektama i đavolom. Istoričar Džejms Serpel (James Serpell) tvrdi da su u srednjem vijeku mačke povezivali sa požudnom, grešnom, ženskom seksualnošću – one su se posmatrale kao “razvratne životinje koje su aktivno mamile muškarce na seksualni skup”. Sa druge strane, u savremenoj pop kulturi žena mačka se pretvorila u usamljenu, tužnu i aseksualnu ženu. Previše seksi, nedovoljno seksi – nikako ne možete svijetu ugoditi.

Foto: Macrovector / Shutterstock.com

Najstarije žene sa mačkama na Zapadu su bile, naravno, vještice. U srednjovjekovnoj raspravi o vještičarenju “Malleus Maleficarum” ponovo je ispričana narodna priča iz 13. vijeka, u kojoj su se tri vještice pretvarale u mačke, napale čovjeka na ulici i na sudu ga optužile za napad, pokazujući ožiljke na svojim tijelima. Otada se vjeruje da su mačke i vještice dobre poznanice ili da se vještice noću pretvaraju u mačke.

Mačke su misteriozne, one dolaze i odlaze. Za razliku od pasa, one odbijaju da se pokore i odomaće. Drevni Egipćani su obožavali Bastetu, ženu sa glavom mačke.

Iako su u 18. vijeku ljudi počeli da sumnjaju u praznovjernost, negativne konotacije oko povezanosti mačaka i žena su se održale. Viktorijanci su vještice zamijenili za stereotip o starim djevojkama koje se nisu udale i nemaju djece. Igra karata “The Old Maid” je često bila ilustrovana turobnom ženom i njenom mačkom, “prijateljicom usamljenih” kako se to tada opisivalo. Anti-sufražetska propaganda je 1900-ih godina koristila slike mačaka da prikaže žene kao glupe, beskorisne, mačkaste i smiješne u njihovim pokušajima da se uključe u politički život.

Foto: agrino / Shutterstock

Konotacije histerije su stari rodni stereotip. Dodajte tome da savremena “luda žena sa mačkama” ima više mačaka, što je dosta neobično. Na primjer, mačke padaju sa Elenor u “Simpsonovim”, a ona sama je prikazana kao mentalno bolesna osoba koja ima probleme sa alkoholom i kompulsivnim skupljanjem životinje oko sebe.

Kako navodi  “The Guardian”, moguće je da ima neke istine u tome da je skupljanje životinja češća pojava kod žena. Jedno istraživanje u Brazilu je pokazalo da, iako generalizovani poremećaj skupljanja pogađa podjednako i muškarce i žene, ipak su žene činile tri četvrtine skupljača životinja. Od 2013. godine dijagnostički i statistički priručnik mentalnih poremećaja klasifikuje kompulzivno skupljanje kao psihijatrijski poremećaj, a skupljanje životinja kao njegovu podvrstu.

Foto: Dennis Cox / Shutterstock

Postoji još jedna teorija koja je vezana za parazita po imenu toxoplasma gondii. Ona inficira pacove i miševe i mijenja njihovo ponašanje tako što, kako tvrde naučnici, stvara privlačnost mačjem urinu kako bi se mogao motati u mačjem stomaku gdje se reprodukuje. Takođe inficira od 30% do 60% ljudi.

Naučnici istražuju dokaze za to da toxoplasmosis može promijeniti ponašanje ljudi. Zbog toga se pojavilo mnogo tekstova u kojima se postavlja pitanje da li je ovaj parazit trag koji bi mogao da objasni fenomen “lude žene sa mačkama”. Parazit u sebi sadrži enzim koji stvara dopamin koji se, između ostalog, povezuje sa rizičnim i impulsivnim ponašanjem, no podaci dosad nisu ubjedljivi.

No, kako navodi  “The Guardian”, koncept “lude žene sa mačkama” nam više od ičega govori o društvenim percepijama žena. To je dugo bio pogrdan termin i način da se osramote i osude žene koje su se usprotivile tradicionalnim ulogama ili su se teško odomaćivale i držale na oku.

Foto: libdro / Shutterstock

“Osjećao sam da su žene više poput mačaka, a muškarci poput pasa. Psi su vjerni i prijateljski raspoloženi, a mačke su kul, nezavisne i nepouzdane. Mačke je, kao i žene, teško razumjeti. Ženu uvijek morate da držite na oku. Ne želimo da neko preuzme naše duše, a žene imaju naviku da to rade”, izjavio je Bob Kejn (Bob Kane), jedan od kreatora Betmena i čovjek koji je stvorio Ženu Mačku.

No, ljubiteljicama mačaka je svega dosta, što pokazuje i činjenica da je u proteklih nekoliko godina bilo mnogo pokušaja da se razbije stereotip o “ludim ženama sa mačkama” i da se one prikažu u pozitivnom svjetlu. Mačke uzvraćaju udarac.

Modna fotografkinja Brajen Vils je uradila foto – seriju pod nazivom “Djevojke i njihove mačke” – Izvor: BriAnne Wills / fubiz.net

U modnim magazinima se često može vidjeti pjevačica Kejti Peri (Katy Perry) koja stalno ističe svoju ljubav prema mačkama. Konferencija “CatCon Worldwide” slavi mačju kulturu i najveća im je želja da “se promijeni negativna percepcija ‘lude žene sa mačkama’ i dokaže da možete biti moderni, imati stila, ali i mačku”. U knjizi “Cat Lady Chic”, objavljenoj 2012. godine, elegantne slike Odri Hepburn (Audrey Hepburn), Džordžije Oukifi (Georgia O’Keeffe), Dajane Ros (Diana Ross) i Zelde Ficdžerald (Zelda Fitzgerald) su protuotrov za prototip Elenor iz “Simpsonovih”.

Modna fotografkinja Brajen Vils (BriAnne Wills) je uradila foto – seriju pod nazivom “Djevojke i njihove mačke”, a sve u cilju da se sruši stereotip o “ludim ženama sa mačkama”. Ona vjeruje da se treba još mnogo raditi na mijenjanju percepcije, ali se nada da će njen projekat doprinijeti tom cilju.

“Ovo je 2018. godina i žene su umorne od toga da brane i sebe i svoje mačke”, izjavila je Brajen za  “The Guardian”.

Pročitaj još

Od iste osobe




Najnovije