DogađajiLjudiMedicinanajnovijePojave

Hidroksihlorokin: potencijalni lijek za liječenje komplikacija COVID-19 može biti toksičan za retinu

I dok se čekaju rezultati studija o uticaju hidroksihlorokina (Hydroxychloroquine-HCQ) za liječenje COVID-19, kliničari i dalje moraju da sačekaju prave rezultate o realnoj efikasnosti ovog lijeka.

Piše: dr Bojan Kozomara Redakcija

Iako je HCQ jedan od najsigurnijih lijekova koji se koriste za liječenje hroničnog reumatoidnog artritisa i drugih autoimunih bolesti, trenutni nedostatak konsenzusa oko optimalne doze za liječenje COVID-19 onemogućava procjenu rizika i neželjene efekte ove vrste liječenja.

Postojeći dokazi dovoljno govore u prilog toksičnosti HCQ na retinu, te bi isti trebali biti uzeti u obzir ako dođe do široke upotrebe ovog lijeka u liječenju COVID-19.

Veća mogućnost za nastanak retinalne toksičnosti sa većim dozama i dužim vremenom liječenja

Najkarakterističniji faktor za nastanak retinalne toksičnosti izazvane sa HCQ su visoke doze kroz duži vremenski period. Trenutne preporuke za liječenje hronične reumatske bolesti je maksimalna dnevna doza od <5mg/kg/dan. Najčešća doza za inflamatorna oboljenja je 200 mg, dva puta na dan; za ovakvo doziranje, pacijent bi morao da ima 80 kg tjelesne težine da ne bi razvio neželjene efekte.

Kada je u pitanju trajanje, pacijenti kod kojih maksimalna doza nije bila veća od dozvoljene imaju <1% šanse za razvoj toksičnosti u petogodišnjem trajanju terapije. I

pak, pojedine studije koje procjenjuju uspješnost liječenja određenih bolesti sa HCQ pokazuju da se retinalna toksičnost postiže i nakon 1-2 godine od uvođenja terapije, te da kumulativna doza od 1000 g definitivno daje toksična oštećenja u makuli.

Trenutno ne postoji konsenzus oko adekvatne doze HCQ za liječenje COVID-19, ali do sada dostupni podaci ukazuju da bi visoke doze (600-800 mg/dan) date u kratkom vremenskom periodu (ne duže od 10 dana), mogle da budu optimalne.

Iako će dnevna doza drastično preći preporučeno do 5mg/kg/dan za većinu pacijenata, teško je za očekivati da će se razviti toksičnost na retini, upravo zbog kratkog intervala liječenja.

Komorbiditeti povećavaju mogućnost za nastanak retinalne toksičnosti

Premda je u većini slučajeva nemoguće dobiti kompletnu anamnezu od svih pacijenata koji boluju od COVID-19, pojedini komorbiditeti povećavaju šansu za nastanak retinalne toksičnosti.

HCQ se iz organizma eliminiše putem bubrega, tako da bi doze morale biti smanjenje kod pacijenata sa hroničnim oboljenjima bubrega. Postojanje bolesti makule, kao što je senilna degeneracija makule, može da poveća šansu za retinalnu toksičnost.

Isto tako, kontinuirana terapija tamoksifenom dovodi do neželjenih promjena na retini. Nakupljanje tamoksifena u retini zapravo pomaže nastanku toksičnih efekata HCQ.

Rana dijagnostika retinalne toksičnosti je jako važna

Procjenjuje se da je prevalenca retinalne toksičnosti nastale terapijom HCQ oko 7.5% kod dugotrajne upotrebe lijeka. Redovne kontrole pacijenata koji su na ovoj vrsti terapije je od velike važnosti, jer su promjene koje nastaju ireverzibilne.

Progresija i pogoršanje stanja traje i nakon prekida terapije, ali može da bude ograničena ako se toksičnost rano otkrije.

Retinalna toksičnost u principu zahvata samo makulu, mada je kod pacijenata azijske rase primijećeno da se oštećenja mogu proširiti i van ove zone. Pravilo je da se svim pacijentima u prvoj godini od početka terapije sa HCQ rade redovni pregledi očnog dna.

Ako se dokaže efikasnost ovog lijeka u liječenju COVID-19, ovi oftalmološki protokoli neće biti izvodljivi zbog kratkog perioda liječenja. Ukoliko se, ipak, terapija produži, pregledi retine bi morali biti uzeti u obzir.

Potencijalna toksičnost nije ograničena samo na retinu

Retinalna toksičnost je, vjerovatno, najteži negativni efekat HCQ uzevši u obzir mogućnost nastanka ireverzibilnog oštećenja vida. Međutim, postoje i drugi neželjeni efekti ovog lijeka.

Gastrointestinalne tegobe, kao što su mučnina, povraćanje, dijareja i stomačni grčevi, su najčešći neželjeni efekti liječenjem sa HCQ. Takođe, nije pošteđena ni koža, pa se mogu vidjeti makulopapularne lezije, te hiper i hipopigmentacije.

Uticaj na centralni nervi sistem je znatno manji, a najčešće su jedino primjetne glavobolje. Rijetko, HCQ može da ima i uticaj na rad srca, uključujući kardiomiopatije i aritmije.

Preuzeto sa: drbojankozomara.com

Pročitaj još

Od iste osobe

Najnovije