I promena okoline može da bude okidač alergije u odraslom dobu

Kako objašnjavaju lekari, naš imuni sistem nije statičan, već se menja i prilagođava kroz život. Upravo zato može da „odluči“ da reaguje na određeni alergen tek nakon godina izloženosti. Jedan od najčešćih razloga je upravo ponavljana izloženost alergenima. Svaki put kada dođete u kontakt sa određenom supstancom, bilo da je reč o polenu, hrani ili prašini, postoji mogućnost da se s vremenom razvije reakcija. Drugim rečima, telo može da promeni „mišljenje“.

Hormonalne promene takođe igraju veliku ulogu. Pubertet, trudnoća ili menopauza mogu da utiču na način na koji imuni sistem reaguje, što ponekad dovodi do pojave novih alergija. Zanimljivo je da i promena okoline može da bude okidač. Preseljenje u drugi grad ili državu znači i susret sa novim alergenima – novom vrstom polena, drugačijim klimatskim uslovima ili čak novim mikroorganizmima.

I stres je alergen

Stres je još jedan važan faktor. Iako sam po sebi ne uzrokuje alergije, može oslabiti imuni sistem i učiniti vas osetljivijim na okidače koji vam ranije nisu smetali. Osobe koje već imaju određene alergijske bolesti, poput astme ili ekcema, imaju i veći rizik za razvoj alergija kasnije u životu.

A koje su to alergije koje se najčešće javljaju kod odraslih? Spisak je zapravo vrlo sličan onom iz detinjstva:

1. Alergije na hranupogađaju oko 10 odsto odraslih osoba, a najčešći okidači su: kikiriki, orašasti plodovi i morski plodovi.

2.Sezonske alergije, poput onih na polen, travu ili ambroziju, takođe su vrlo česte, baš kao i reakcije na grinje i buđ u zatvorenim prostorima.

3. Kućni ljubimcimogu postati problem i to nakon godina bez ikakvih simptoma. Razlozi uključuju veću izloženost, promene u imunom sistemu ili kontakt sa različitim rasama.
4. Ubodi insekatanisu bezazleni. Iako prva reakcija često nije jaka, ponovljeni ubodi mogu izazvati ozbiljnije simptome.
5. Lekovi.Telo s vremenom može početi da određene supstance prepoznaje kao pretnju, naročito antibiotike, lekove protiv bolova ili antiepileptike.

Simptomi alergija javljaju se odmah ili postepeno

Simptomi mogu odmah da se pojave, ali ponekad se razvijaju postepeno. Najčešće uključuju curenje ili zapušen nos, kijanje, svrab i suzenje očiju, osip ili koprivnjaču, oticanje usana i lica, bolove u stomaku, mučninu, pa čak i otežano disanje.

Ako primetite da simptomi ne prolaze uprkos lekovima koji se kupuju bez recepta, da se ponavljaju u određenim situacijama ili nakon konzumacije određene hrane, vreme je za odlazak kod lekara. Jedini pouzdan način potvrde alergije jeste testiranje, koje može da pomogne i u razlikovanju alergija od stanja koja ih oponašaju.

Stručnjaci naglašavaju da alergije mogu da se razvijaju i nekoliko godina, pa je moguće da testiranje otkrije promene koje ranije nisu bile prisutne. Dobra vest je da se alergije mogu držati pod kontrolom. Prvi korak je izbegavanje okidača – ponekad su dovoljne male promene, poput korišćenja hipoalergijske posteljine. Lekovi poput antihistaminika, sprejeva za nos ili kapi za oči mogu da ublaže simptome, a u nekim slučajevima preporučuje se i imunoterapija.

Mogu li alergije da nestanu?

Ponekad da, ali one koje se pojave u odraslom dobu češće ostaju. Ipak, uz pravilno lečenje i prilagođavanje životnog stila, moguće je živeti kvalitetno i bez većih ograničenja. Jer, kako ističu stručnjaci, ključ je u razumevanju sopstvenog tela i pravovremenoj reakciji.

Izvor: eklinika.telegraf.rs

 Ispitavanjem uzoraka tkiva pankreasa proučavano kako se formira rak pankreasa

Studiju, koju su sproveli istraživači na Faculty of Medicine at the Hebrew University of Jerusalem, kombinovala je sekvenciranje RNK pojedinačnih ćelija sa prostornom transkriptomikom kako bi se ispitali uzorci tkiva pankreasa. Očuvanjem prostornog konteksta hiljada pojedinačnih ćelija, istraživači su bili u mogućnosti da mapiraju kako se različite vrste acinarnih metaplastičnih ćelija organizuju unutar premalignih lezija i kako one interaguju sa okolnim imunim ćelijama.

Duktalni adenokarcinom pankreasa je među najsmrtonosnijim oblicima raka, uglavnom zbog kasne dijagnoze i ograničenih mogućnosti lečenja. Iako prekancerozne lezije mogu da postoje deceniju ili više pre nego što se razvije invazivni rak, malo se zna o tome kako su ove rane ćelijske promene strukturirane ili kako utiču na lokalno tkivno okruženje.

– Naši nalazi pokazuju da ove rano izmenjene ćelije nisu nasumično raspoređene. Umesto toga, ćelije sa sličnim identitetom imaju tendenciju da se grupišu zajedno, formirajući poluhomogene niše koje izgleda aktivno komuniciraju sa specifičnim populacijama imunih ćelija – objašnjava dr Oren Parnas, koji je bio vođa istraživanja.

Procesa formiranja i razvoja lezija može da pomogne identifikaciji lezija visokog rizika 

Studija je otkrila da se određena metaplastična ćelijska stanja konstantno nalaze u neposrednoj blizini imunih ćelija koje su u vezi sa imunosupresijom, uključujući specifične podskupove neutrofila i makrofaga. Ove interakcije su bile u vezi sa obrascima ekspresije gena za koje se zna da prigušuju imunološku aktivnost, što ukazuje da izbegavanje imuniteta može da počne mnogo pre nego što rak postane invazivan.

Prostorni obrasci koji su posmatrani ukazuju da se ćelijski identitet uspostavlja rano, nakon čega sledi lokalizovana ekspanzija. To pomaže u razjašnjavanju kako se premaligne lezije razvijaju i evoluiraju tokom vremena.

– Razumevanjem procesa formiranja i razvoja lezija, možda ćemo moći bolje da identifikujemo lezije visokog rizika i u budućnosti da kreiramo strategije koje intervenišu pre nego što se rak u potpunosti razvije – istakla je dr Sharona Tornovsky-Babeay.

Važno je da su istraživači posmatrali slične ćelijske organizacije i imunološke interakcije u tkivu ljudskog pankreasa, što je važno za relevantnost nalaza van laboratorijskih životinja. Zajedno, rezultati nude detaljniju sliku najranijih događaja u nastanku raka pankreasa i ističu kako prostorna organizacija i imunološke interakcije mogu da oblikuju ishode bolesti mnogo pre nego što se pojave simptomi.

Izvor: eklinika.telegraf.rs

Kako bismo bolje razumjeli složenost ovih veza, prenosimo vam razgovor sa prof. dr Florianom Kiferom, istaknutim austrijskim endokrinologom i međunarodno priznatim stručnjakom za metabolizam.

Prof. dr Kifer je endokrinolog sa dugogodišnjim iskustvom u Opštoj bolnici u Beču (AKH). Specijalizovan je za dijagnozu i liječenje metaboličkih poremećaja, poput dijabetesa i gojaznosti, kao i specifičnih endokrinoloških oboljenja. Studije medicine pohađao je u Beču i Hajdelbergu, a dodatna znanja stekao na Univerzitetu Harvard.

U ovom razgovoru, dr Kifer nam otkriva fascinantne veze između mikrobioma, imunološkog sistema i metabolizma, i objašnjava zašto je naučni interes za postbiotike drastično porastao u posljednjim godinama.

1. Profesore Kifer, možete li nam predstaviti Vaš trenutni klinički rad i istraživačke aktivnosti?

Dr Kifer:  U svojoj kliničkoj praksi često se susrećem sa pacijentima sa metaboličkim poremećajima, poput gojaznosti i dijabetesa, kao i hormonalnim poremećajima, te problemima sa varenjem. Ove bolesti su u velikom porastu, dijelom zbog nezdravih životnih i prehrambenih navika, u koje spada i povećana konzumacija prerađenih namirnica, ali s druge strane, i zbog promjene okruženja koja obuhvata profesionalne, društvene i psihosocijalne faktore.

Kada govorimo o prekomjernoj težini ili gojaznosti, često koristimo termin “obezogeno okruženje”, koje predstavlja okolinu koja podstiče gojaznost. Upravo jedan od mojih naučnih fokusa je istraživanje mehanizama koji mogu suzbiti metaboličke poremećaje poput gojaznosti.

Moja radna grupa sa velikim interesovanjem proučava smeđe masno tkivo, vrstu zdravog masnog tkiva koje, za razliku od češće prisutnog bijelog masnog tkiva, može sagorijevati energiju u obliku toplote i time pozitivno uticati na metabolizam.

Vrlo je zanimljivo da mikrobiom ima uticaj na aktivnost smeđeg masnog tkiva, što je aspekt koji trenutno takođe proučavamo.

2. Koliko je važan mikrobiom i zdravlje crijeva za naš metabolizam?

Dr Kifer: Interesantno je da mikrobiom igra značajnu ulogu u metaboličkim poremećajima poput gojaznosti i dijabetesa. Brojna istraživanja su pokazala da postoje izražene promjene u crijevnoj flori u ovim stanjima, sa sumnjom da nepovoljan sastav bakterija u crijevima takođe podstiče napredovanje metaboličkih bolesti. Gojaznost se često povezuje sa narušenom propustljivošću crijeva, poznatom kao ‘probojna crijeva’.

To znači da bakterije iz crijeva ili toksini koje one proizvode (endotoksini) lakše mogu ući u krvotok iz crijeva. Ćelije zida crijeva takođe imaju važnu funkciju imunološke barijere, koja je poremećena u ‘probojnim crijevima’.

Nedavno je pokazano da endotoksini koji ulaze u masno tkivo iz crijeva, kroz krvotok, narušavaju funkciju masnih ćelija i inhibiraju pretvaranje u metabolički aktivne ‘dobre’ smještene masne ćelije. Dodatno, čini se da poremećena crijevna flora kod gojaznosti ima uticaj na apsorpciju hranljivih materija u crijevima, sa većim unosom visokokaloričnih masnih namirnica, što može podsticati debljanje.

S druge strane, zdrava crijevna flora ima mnogo zaštitnih funkcija. Brojne bakterije u crijevima proizvode supstance poput kratkolančanih masnih kiselina, vitamina i antiinflamatornih materija koje pozitivno utiču na metabolizam i imunološki sistem, potiskujući upalne reakcije.

Osim toga, naša crijeva komuniciraju sa mozgom (tzv. ‘crijeva-mozak’ osa), pri čemu mikrobiom takođe igra važnu ulogu. Neki bakterijski sojevi u crijevima proizvode supstance koje utiču na regulaciju apetita u mozgu i na taj način, na primjer, produžavaju osjećaj sitosti nakon obroka.

Kada je udio ovih korisnih crijevnih bakterija smanjen zbog oboljenja ili loših prehrambenih navika – što se naziva i disbioza – to može imati štetne posljedice po čitav organizam.

3. Koje su jedinstvene karakteristike Lactobacillus plantarum?

Dr Kifer: Lactobacillus plantarum (L. plantarum) je vrsta bakterija koje proizvode mliječnu kiselinu, za koje je opisano nekoliko korisnih efekata na zdravlje. To je jedna od najtemeljnije proučenih probiotičkih bakterija i smatra se posebno prilagodljivom. Može proizvoditi supstance nazvane bakteriocini, koji inhibiraju rast drugih bakterija u svom okruženju. L. plantarum se takođe koristi u prehrambenoj industriji radi konzerviranja, stoga se uglavnom  nalazi u fermentisanim proizvodima.

U medicini, Lactobacillus plantarum zauzima značajno mjesto u liječenju stanja poput sindroma iritabilnog crijeva, prolivnih bolesti ili hroničnih inflamatornih bolesti crijeva, budući da njenom upotrebom može doći do olakšanja od abdominalnih bolova, nadutosti i regulacije učestalosti stolica. U tom kontekstu, antiinflamatorni i imunomodulatorni efekti Lactobacillus plantarum u crijevima čine značajnu ulogu.

Sa aspekta metabolizma, posebno je interesantno da konzumacija L. plantaruma može podržati gubitak težine kod ljudi s prekomjernom težinom, pri čemu dolazi do smanjenja štetne visceralne masti (masnoće u stomaku), što dalje poboljšava insulinsku rezistenciju.

U određenim studijama, pokazalo se da korištenje Lactobacillus plantaruma poboljšava nivo šećera u krvi kod dijabetičnih životinjskih vrsta, te pozitivno utiče na smanjenje masnoće jetre.

Poboljšanja u krvnim lipidima poput holesterola i triglicerida takođe su često navođena.

4. Sta razlikuje probiotike od postbiotika?

Dr Kifer: Promjene u mikrobiomu ili kolonizacija crijeva štetnim bakterijama mogu biti i posljedica i uzrok bolesti. Probiotici su živi mikroorganizmi (poput bakterija) koji imaju koristi za domaćina. Oni se nalaze u određenim namirnicama i takođe se koriste kao dijetetski suplementi ili lijekovi za prevenciju ili liječenje bolesti. Budući da su živi organizmi, oprez se mora pokazati pri upotrebi probiotika zbog rizika od sistematske kolonizacije kod osoba sa vrlo ozbiljnim bolestima ili oslabljenim imunološkim sistemom.

S druge strane, postbiotici nisu živi organizmi, već supstance koje proizvode probiotici. Mogu se dobiti inaktivacijom (npr. toplotnom obradom) bakterija probiotika. Postbiotici imaju slične koristi za organizam kao i probiotici, te ih čak i prevazilaze u nekim slučajevima. Osim toga, smatraju se bezbjednijim i stabilnijim od živih bakterija. To objašnjava zašto je naučni interes za postbiotike drastično porastao u posljednjim godinama.

5. Da li postbiotici imaju uticaj na dijabetes?

 Dr Kifer: Iako trenutno postoji samo ograničen broj kliničkih podataka o postbioticima i dijabetesu, rezultati animalnih studija pokazuju veoma obećavajuće rezultate. Npr. tretman sa toplotno inaktiviranim  Lactobacillus plantarumom kod miševa, sa stresom izazvanim dijabetesom tipa 2, dovodi do poboljšanja nivoa šećera u krvi i smanjenja masnoće. Drugi postbiotici su takođe pokazali sposobnost smanjenja nivoa šećera u krvi i otpornosti na insulin u raznim eksperimentima. Dakle, vjerovatno je samo pitanje vremena dok se ne pojave konkretni podaci o efektima postbiotika kod ljudi sa dijabetesom.

6. Kakav razvoj nauke i trendova u vezi sa mikrobiomom očekujete u budućnosti?

Dr Kifer: U posljednjih nekoliko godina svjedočili smo ogromnom porastu naučnih publikacija na teme mikrobioma, probiotika i postbiotika. Međutim, još uvijek imamo mnogo toga da naučimo, kao npr. kako promjene u mikrobiomu pokreću ili pogoršavaju bolesti.

Potrebne su nam veće studije sprovedene tokom dužih perioda kako bismo bolje razumjeli uticaj faktora okoline, starosti i načina života na mikrobiom i eventualno definisali ‘standarde’ mikrobioma unutar populacione grupe, ako takvi standardi uopšte postoje. Zahvaljujući tehnološkom napredovanju, takve analize postale su znatno lakše i ekonomičnije.

Što se tiče probiotika i postbiotika, nadam se da ćemo uskoro vidjeti više kontrolisanih kliničkih studija kako bismo bolje ocijenili specifične efekte na određene bolesti kod ljudi. Jedan potencijalni budući razvoj je pojava ‘pametnih’ bakterija koje su genetski modifikovane da obavljaju određene funkcije u našim tijelima, poput borbe protiv drugih patogena ili rane detekcije tumorskih bolesti. Već postoje početni primjeri iz ovog istraživačkog polja poznatog kao ‘mikrobno inženjerstvo’.

 

Izvor intervjua: vitamed.at, vitamed.ba

Izvor fotografije: © MedUni Wien-feelimage