Mlade devojke koje su sa 12 ili 13 godina primile HPV vakcinu imaju gotovo nulti rizik da umru od raka grlića materice pre 30. godine, pokazalo je novo istraživanje.

Prva studija ove vrste otkriva da je broj smrtnih slučajeva naglo opao otkako je vakcina 2008. godine uvedena u školski program vakcinacije u Engleskoj.

Zahvaljujući tome, u Engleskoj je do sada spaseno oko 200 života.

Između 2020. i 2024. godine među ženama od 20 do 24 godine nije zabeležen nijedan smrtni slučaj od raka grlića materice, što se prvi put dogodilo u jednom petogodišnjem periodu.

Stručnjaci procenjuju da bi bez vakcinacije u tom periodu bilo više od 20 smrtnih slučajeva.

„Neverovatno je pomisliti da jedna vakcina može gotovo da eliminiše određenu vrstu raka“, rekao je profesor Peter Sasijeni sa Univerziteta Kvin Meri u Londonu.

Rak grlića materice i dalje je 14. najčešći oblik raka među ženama u Velikoj Britaniji, a svake godine dijagnozu dobije oko 3.300 ljudi.

Smatra se da je HPV (humani papiloma virus), koji se prenosi bliskim kontaktom kože, uzrok čak 99 odsto slučajeva raka grlića materice.

Većina HPV infekcija prolazi bez posledica, ali neke mogu da izazovu promene na ćelijama koje godinama kasnije mogu dovesti do razvoja raka.

Autori studije očekuju da će broj umrlih nastaviti da opada kako sve više mladih prima HPV vakcinu, a imunizovane generacije budu starije.

Organizacija Cancer Research UK, koja je finansirala istraživanje, ocenila je rezultate kao „neverovatan iskorak“, ali je upozorila da je vakcinacija u Engleskoj i dalje ispod preporučenog nivoa.

„Znamo da je HPV vakcina izuzetno efikasna u sprečavanju raka grlića materice pre nego što se razvije, a ovi rezultati prvi put pokazuju da ona zaista spašava živote“, rekla je Mišel Mičel, izvršna direktorka organizacije.

Aleksandra Leg napustila je školu neposredno pre nego što je HPV vakcina uvedena u Engleskoj.

Tokom 2021, baš dok je planirala venčanje, sa 30 godina dijagnostikovan joj je rak grlića materice.

„Sećam se trenutka kada sam čula dijagnozu – jednostavno nisam mogla da dođem do daha“, kaže ona.

„Bila sam potpuno slomljena.

„Hiljadu misli mi je prolazilo kroz glavu i bilo je veoma teško da se nosim sa tim.“

Tokom lečenja uklonjeni su joj limfni čvorovi u predelu stomaka, ali su hirurzi uspeli da sačuvaju deo grlića materice, što joj je ostavilo mogućnost da jednog dana zatrudni.

Samo godinu dana kasnije rodila se Ajvi. Njeno srednje ime je Marvela, što znači „čudo“.

„Tih devet meseci bilo je veoma teško i ispunjeno strahom, jer je u svakom trenutku postojala opasnost da je izgubim“, kaže ona.

Aleksandra kaže da bi njen život možda bio mnogo manje traumatičan da je imala mogućnost da primi HPV vakcinu.

„Veliki sam zagovornik ove vakcine i kada Ajvi bude dovoljno stara, biće prva u redu da je primi“, dodaje.

Profesor Sasijeni, stručnjak za epidemiologiju raka sa Univerziteta Kvin Meri u Londonu, kaže da je pad broja umrlih od uvođenja HPV vakcine samo „vrh ledenog brega“.

„Kako vakcinisane generacije budu starile, videćemo još mnogo više života sačuvanih od raka grlića materice.

„Nova istraživanja pokazuju koliko je važno da zadržimo visok nivo vakcinacije protiv HPV-a, kako bi što više ljudi bilo zaštićeno“, dodaje on.

Vlada Velike Britanije obećala je da će do 2040. godine iskoreniti rak grlića materice kao zdravstveni problem.

Ipak, najnoviji podaci pokazuju da je obuhvat HPV vakcinacijom širom zemlje pao ispod preporučenog nivoa.

Podaci britanske Agencije za zdravstvenu bezbednost pokazuju da je 76 odsto devojčica u Engleskoj primilo vakcinu do 15. godine u periodu od 2024 do 2025.

To je znatno ispod 90 odsto – nivoa koji Svetska zdravstvena organizacija (SZO) smatra potrebnim za iskorenjivanje raka grlića materice.

„Od ključnog je značaja da Vlada Velike Britanije i zdravstveni sistemi hitno reaguju kako bi doprli do zajednica u kojima je odziv na vakcinaciju najmanji“, kaže Mišel Mičel-

Uprkos uvođenju HPV vakcine, ženama od 25 do 64 godine i dalje se savetuje da redovno odlaze na skrining grlića materice (ranije poznat kao Papanikolau test).

Dečaci takođe primaju HPV vakcinu od 2019.

Ona ih štiti od raka anusa, penisa, grla i usne duplje, a istovremeno smanjuje mogućnost da virus prenesu devojkama.

Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Engleske saopštilo je da studija pokazuje „neverovatan uticaj HPV vakcinacije“.

„Povećavamo opseg vakcinacije kako bi više mladih ljudi bilo spašeno, a biće organizovane i dodatne HPV vakcinacije preko apoteka u zajednici“, rekao je portparol ministarstva.

Ženama koje se još nisu odazvale na skrining šalju i kompleti za samostalno testiranje na HPV, dodao je.

BBC

Nakon obilnog krvarenja i niza pregleda, tada 39-godišnjoj majci iz australskog grada Toowoomba otkriven je uznapredovali rak grlića materice. Danas, više od desetljeća kasnije, bolest se proširila, a ljekari su joj saopćili da je stanje terminalno.

“Rekla sam mužu da mora biti neka greška”, prisjeća se Walters, koja je prošla kroz brojne iscrpljujuće i invazivne terapije. Njena kćerka, danas dvanaestogodišnjakinja, odrasla je uz majčinu bolest, a razgovori o smrti počeli su još dok je bila vrlo mala.

Ipak, upravo u godini kada njena kćerka prima vakcinu protiv humanog papiloma virusa (HPV), Australija je na korak od istorijskog uspjeha – eliminacije raka grlića materice kao javnozdravstvenog problema.

Australija je među prvim državama u svijetu koja je uvela nacionalni program vakcinacije protiv HPV-a, još 2007. godine, ubrzo nakon što je razvijena vakcina Gardasil. Ova vakcina štiti od virusa koji može uzrokovati rak grlića materice – četvrti najčešći rak kod žena u svijetu.

Program vakcinacije proširen je 2013. godine i na dječake, čime se dodatno smanjuje širenje virusa. Danas više od 80 posto djevojčica mlađih od 15 godina prima vakcinu.

Uz to, Australija ima i jedan od najnaprednijih sistema ranog otkrivanja bolesti. Od 2017. godine koristi se osjetljiviji HPV test umjesto klasičnog Papa testa, koji se radi svakih pet godina. Ženama je omogućeno i samostalno uzimanje uzorka, što je posebno značajno za one koje izbjegavaju preglede ili imaju otežan pristup zdravstvenim uslugama.

Prema podacima, Australija bi mogla eliminirati rak grlića materice do 2035. godine, pa čak i ranije. Eliminacija u ovom kontekstu znači smanjenje broja slučajeva na manje od četiri na 100.000 žena, navodi BBC.

Izvor: Radio Srajevo

Specijalista ginekologije i akušerstva Bolnice “Srbija” u Istočnom Sarajevu Gordana Vuković ukazala je da je osnovni faktor rizika za nastanak karcinoma grlića materice infekcija onkogenim tipovima HPV-a, najčešće serotipovima 16 i 18.

“Upravo iz tog razloga ginekolog će posegnuti za HPV tipizacijom. Najefikasnija mjera primarne prevencije je blagovremena vakcinacija protiv humanih papiloma virusa”, naglasila je Vukovićeva.

U Republici Srpskoj dostupna je devetovalentna vakcina protiv HPV-a, koja je besplatna i preporučuje se djevojčicama i dječacima uzrasta od 11 do 18 godina, saopštila je Bolnica “Srbija”.

Vukovićeva je pojasnila da je riječ o imunizaciji koju preporučuje porodični ljekar ili pedijatar u domu zdravlja, a vakcina se primjenjuje u dvije ili tri doze, u zavisnosti od uzrasta, u razmaku od šest do 12 mjeseci.

“Vakcinacija je bezbjedna, ali ne isključuje dalje preventivne preglede. Pored HPV infekcije, faktori rizika su veći broj abortusa, veći broj trudnoća, pušenje, primjena oralnih kontraceptiva, loši socioekonomski uslovi i pozitivna porodična anamneza”, navela je Vukovićeva.

Svake godine u januaru obilježava se Evropska nedjelja prevencije raka grlića materice, a osnovna poruka ove kampanje jeste da je rak grlića materice maligna bolest koja se blagovremeno može spriječiti.

Vukovićeva je istakla da ova kampanja ima za cilj da žene svih životnih dobi podstakne na razmišljanje o mogućoj prevenciji kroz redovne godišnje preglede.

Vukovićeva je napomenula da je cilj redovnih preventivnih pregleda otkrivanje početnih promjena na grliću materice, prije nego što se maligno oboljenje razvije.

“Kada se rak razvije, tretman je znatno teži, a uspjeh liječenja mnogo manji”, upozorila je Vukovićeva.

Prema njenim riječima, patogeneza karcinoma grlića materice počinje infekcijom visokoonkogenim HPV virusima, zatim dolazi do razvoja prekanceroznih lezija različitog stepena, da bi na kraju nastao invazivni karcinom, a cijeli proces u prosjeku traje od pet do 10 godina – što je dovoljno dug period da se promjene otkriju u ranoj fazi, kada se mogu lako otkloniti bez trajnih posljedica.

Pregled za rano otkrivanje promjena na grliću materice obavlja se skriningom – PAPA testom, a dva dana prije uzimanja uzorka ne treba koristiti vaginalete niti imati seksualne odnose.

U Republici Srpskoj se Programom prevencije i kontrole nezaraznih bolesti preporučuje da sve žene starije od 25 godina obave preventivni ginekološki pregled jednom u tri godine, a u slučaju povećanog rizika i češće.

“Različita udruženja ginekologa imaju različite preporuke za izvođenje PAPA testa, u zavisnosti od nalaza, tako da svaka žena treba da prati uputstva svog ginekologa. U slučaju patološkog PAPA brisa, potrebno je uraditi kolposkopiju, na osnovu koje se određuje dalji tretman”, pojasnila je Vukovićeva.

Vukovićeva je naglasila da se blagovremenom vakcinacijom protiv HPV-a, redovnim preventivnim pregledima kod ginekologa i eliminacijom faktora rizika značajno smanjuje mogućnost nastanka karcinoma grlića materice.

Ukoliko se karcinom ipak razvije – rana dijagnoza i pravovremeni tretman su ključni jer što se bolest otkrije u ranijem stadijumu, veće su i stope izlječenja.

“Najčešći znaci i simptomi koji upućuju na rak grlića materice su krvarenje tokom i nakon odnosa, krvarenje između dvije menstruacije, produženo menstrualno krvarenje, pojačan sekret, krvarenje nakon menopauze, bolovi u maloj karlici i krstima, kao i otoci nogu. Ukoliko se primijeti bilo koji od ovih simptoma – potrebno je javiti se ginekologu. Što se promjene ranije otkriju, liječenje je uspješnije”, poručila je Vukovićeva.

Karcinom grlića materice, poslije karcinoma dojke, jedan je od najčešćih karcinoma kod žena.

Izvor: Mondo.ba

Iako podizanje svijesti o ovom karcinomu traje tokom cijele godine, od 20. do 26. januara se stavlja poseban akcenat na ovu temu jer se obilježava Evropska sedmica prevencije raka grlića materice. U Evropi svake godine zbog ove bolesti umre više od 28.000 žena.

Za ovu bolest se sa sigurnošću zna da se može preventivnim pregledima spriječiti, a iz klinike “Medico S” iz Banjaluke ističu da je prevencija pola zdravlja.

“Karcinom grlica materice je zloćudan tumor koji nastaje kada se neke ćelije grlića materice izmijene i počnu da se nekontrolisano umnožavaju. Najčešće se javlja između 35. i 50. godine života”, navode oni.

Simptomi koji upozoravaju na postojanje mogućeg problema su krvarenje u toku i nakon seksualnog odnosa, krvarenje između dvije menstruacije, produženo krvarenje, krvarenje nakon menopauze, pojačani vaginalni sekret i pored primanja terapije, kao i ponovljena ranica ili oštećenje sluznice grlića.

Jedna od trenutno najefikasnijih mjera prevencije raka grlića materice, bolesti koja svake godine odnosi na hiljade života širom svijeta, prema riječima prim. mr sci. dr Vesne Ćurić, ginekologa u klinici “Medico S”, jeste HPV vakcina.

“U našoj zemlji, situacija je alarmantna – tri žene nedjeljno izgube život zbog raka grlića materice, što nas obavezuje da učinimo više na polju prevencije i edukacije”, kaže ona za “Nezavisne novine”.

Kako dodaje, ova vakcina štiti od devet visokorizičnih tipova HPV-a, odgovornih za čak 90 odsto slučajeva raka grlića materice, ali i drugih bolesti, poput genitalnih bradavica i određenih karcinoma kod muškaraca i žena.

“Iako je vakcina najučinkovitija kod djevojčica i dječaka u uzrastu od devet do 14 godina, neophodno je nastaviti s vakcinacijom i u starijim dobnim grupama, uključujući mlade žene do 26. godine”, objašnjava doktorica Ćurić.

Iako je ova vakcina dostupna u Srpskoj još od marta 2023. godine, broj onih koji su primili vakcinu nije na zavidnom nivou, a prema riječima Ćurićeve, od početka programa više od 3.200 osoba primilo je ovu vakcinu.

“Međutim, ovi brojevi su i dalje niski u poređenju s regionalnim zemljama, poput Slovenije i Hrvatske, gdje je obuhvat vakcinacije daleko veći. U Sloveniji, zahvaljujući sveobuhvatnom programu vakcinacije i skrininga, incidencija raka grlića materice svedena je na samo sedam slučajeva na 100.000 žena, što je jedan od najnižih nivoa u Evropi”, ističe Ćurićeva za “Nezavisne novine” i dodaje da je edukacija ključna i to ne samo roditelja, već i cijele zajednice.

“Mnogi i dalje imaju predrasude ili nedostatak informacija o važnosti ove imunizacije. Potrebno je naglasiti da je vakcina u upotrebi 20 godina širom svijeta i da brojna istraživanja potvrđuju njenu sigurnost i efikasnost. Naša uloga kao zdravstvenih radnika je da osiguramo pravovremenu informaciju i motivišemo građane na vakcinaciju. Rak grlića materice je bolest koja se razvija tiho, često bez simptoma u početnim fazama, ali uz HPV vakcinu i redovne ginekološke preglede gotovo u potpunosti može biti spriječen”, istakla je ona i pozvala sve roditelje da razmisle o imunizaciji svoje djece, kao i sve žene da se redovno kontrolišu.

“Prevencija je uvijek bolja od liječenja, a mi imamo mogućnost da rak grlića materice učinimo prošlošću”, zaključuje doktorica Ćurić.

Iz Instituta za javno zdravstvo Republike Srpske za “Nezavisne novine” ističu da vakcinacija protiv humanog papiloma virusa, te skrining i liječenje prekanceroznih lezija predstavljaju dvije komponente strategije za prevenciju karcinoma grlića materice.

“HPV vakcine su bezbjedne i efikasne, o čemu svjedoče brojne studije i podaci iz zemalja koje su ranije započele sa vakcinacijom protiv HPV-a i značajno uticale na smanjeno obolijevanje od karcinoma grlića materice”, ističu oni.

Kako dodaju, vakcinacija protiv HPV-a ima najveći efekat ako se sprovede prije nego što dođe do zaražavanja virusom, dakle prije polne aktivnosti.

“Iako se mogu vakcinisati i stariji, jer ne postoji gornja granica za vakcinaciju protiv HPV-a, efikasnost vakcine u sprečavanju nastanka karcinoma i kondiloma, koje izaziva devet tipova humanog papiloma virusa protiv kojih je vakcina namijenjena,  najveća je kada se primi u mlađoj dobi. U skladu s tim, vakcinacija se i preporučuje i obezbjeđuje upravo u dobi od 11 do 14 godina”, objašnjavaju iz IZJZ RS.

Kada je riječ o Federaciji BiH, iz Zavoda za javno zdravstvo Federacije BiH za “Nezavisne novine” ističu da je za dvije godine sprovođenja imunizacije protiv HPV-a dato skoro 5.500 doza vakcina protiv HPV-a.

“Imunizacija protiv HPV-a i redovni preventivni pregledi su siguran način zaštite od karcinoma i bolesti uzrokovanih HPV-om”, navode oni.

Izvor: nezavisne.com

Džesika Petvej (36), zvezda “Jutjuba”, umrla je od raka grlića materice, nakon što su joj lekari prvobitno postavili pogrešnu dijagnozu.

Prošle godine dijagnostikovan joj je rak grlića materice u trećem stadijumu, a lekari su prethodno mislili da ima fibroide, rekla je njena sestra za E! News, prenosi “Thesun.co.uk”.

Fibroidi su nekancerozne izrasline u materici koje mogu izazvati obilne menstruacije, bol u donjem delu leđa ili stomaka, potrebu za redovnim mokrenjem, zatvor i bol u intimnim odnosima.

Simptomi raga grlića materice

Svake godine u Velikoj Britaniji oko 3.200 žena oboli od raka grlića materice, a oko 850 ih umre. Većina pacijenata je u 30-im godinama i dobijaju operaciju za uklanjanje tumora ako je moguće, pri čemu je oko četiri od 10 takođe podvrgnuto radioterapiji, a trećina na hemioterapiji.

Uključuju neobično vaginalno krvarenje tokom polnih odnosa i nakon njih, promene vaginalnog iscedka, bol tokom odnosa i bol u donjem delu leđa, karlici ili donjem delu stomaka.

Majka dvoje dece Džesika otkrila je da joj je dijagnostikovan rak grlića materice u objavi na “Instagramu” u julu prošle godine.

„Dijagnostikovan mi je rak trećeg stadijuma. Ne znam ni odakle da počnem, ali želim da podelim zašto me nije bilo tako dugo, u nadi da će bar jedna osoba biti ohrabrena mojom pričom” – napisala je i dodala:

“Sve ovo vreme su mi postavljali pogrešnu dijagnozu”.

Rekla je da joj je u početku pogrešno dijagnostikovan miom nakon što je prvi put potražila medicinsku pomoć zbog „intenzivnog vaginalnog krvarenja“ u junu 2022.

Džesika je otišla kod onkologa 8. februara 2023.

Rekla je: „Uradio mi je ambulantnu biopsiju. Kada sam se probudila iz anestezije, nehajno mi je rekao: „Da, imate rak grlića materice trećeg stadijuma“.

„Ispostavilo se da to nije bio fibroid, već rak. Sve ovo vreme su mi postavljali pogrešnu dijagnozu.

„Sećam se da sam to čuo i odmah sam sebi rekala: „Odbijam da se dogovorim sa tom dijagnozom“. I tako nisam.”

Džesika se borila sa bolešću od postavljanja dijagnoze, ali je tragično umrla.

Rak grlića materice se najčešće dijagnostikuje kod žena u ranim 30-im godinama, sa oko 3.200 novih slučajeva i 850 smrtnih slučajeva svake godine u Velikoj Britaniji. Petogodišnja stopa preživljavanja je oko 70 posto – i što se ranije uhvati, to bolje.

„U Australiji, redovni program imunizacije obuhvata i imunizaciju protiv bolesti izazvanih humanim papiloma virusom (HPV). Svi učenici sedmog razreda, i dečaci i devojčice, mogu da prime HPV vakcinu zahvaljujući jako dobro organizovanom programu vakcinacije. Tokom školske godine zdravstveni radnici postavljaju vakcinalne punktove u školama, pa se tako u njima mogu vakcinisati sva deca čiji su roditelji prethodno dali pismenu saglasnost izabranom lekaru.

Obe smo još odavno primile HPV vakcinu i naša iskustva su odlična. Vakcinacija je bila bezbolna i brza, a nakon dobijanja vakcine medicinska sestra nam je rekla da sedimo 15 minuta. Nismo imale apsolutno nikakve neželjene reakcije, a procedura je ista kao i prilikom dobijanja bilo koje druge vakcine.

Rastužimo se kad na internetu pročitamo priče žena koje se bore sa rakom grlića materice i veoma smo srećne što u Australiji postoji ovako dobar preventivni program za zaštitu mladih od HPV-a.

Jedan od glavnih razloga zašto podržavamo program HPV vakcinacije je zato što u našim porodicama imamo bliske osobe, koje imaju zdravstvene probleme, jer nisu imale priliku da se zaštite od HPV infekcije.

Mi verujemo u nauku i medicinu i obradovala nas je vest da i u Srbiji devojčice i dečaci uzrasta od 9 do 19 godina sada mogu besplatno da prime HPV vakcinu. Nadamo se da će roditelji u Srbiji, kao u Australiji, podržati ovaj program imunizacije radi zdravije budućnosti svoje dece“, poručile su na kraju Tara i Sofija.

• HPV vakcine dokazano smanjuju rizik od prekanceroznih promjena i kancera

• HPV vakcine su sigurne

Prvi masovni program vakcinacije protiv humanog papiloma virusa (HPV) kod populacije žena u Velikoj Britaniji, značajnim padom od 87% slučajeva cervikalnog kancera u poređenju s prethodnim generacijama istih godina.

Ovaj ključni nalaz, objavljen u časopisu The Lancet(1), 2021. godine eksplicitno potvrđuje efikasnost vakcina u suzbijanju rasta kanceroznih promjena, ali i pokazuje koliku zapravo štetu nanose antivakcinalne kampanje protiv ove vakcine. Šteta se izražava životima žena koje dobiju rak grlića materice, patnjom, i teškim i sporim liječenjem.

Jedna od stvari koju svaki roditelj treba sebe zapitati i zamisliti kao realnu situaciju vezano za ovu vakcinu je – šta ako mi za nekoliko godina dođe moje dijete, koje je dobilo rak grlića materice, i pita:  „Mama, tata, a zašto mi niste dali ovu vakcinu onda kada je trebalo“?

Neke stvari koje trebamo znati o HPV infekcijama

Više od 90% seksualno aktivnih muškaraca i 80% seksualno aktivnih žena će biti zaraženo HPV-om tokom svog života.

1 od 3 muškarca, starija od 15 godina, zaražen je nekim tipom HPV-a, govori nam studija objavljena 2023. u Lancet Global Health(2).

Oko 50% HPV infekcija uključuje određene visokorizične tipove HPV-a koji mogu izazvati kancer. Iako ima više od 150 tipova humanog papiloma virusa, mi tačno znamo koji su najrizičniji. HPV vakcine protiv ovog virusa su dizajnirane tako da ciljaju baš na ove rizične.

Ovi visokorizični tipovi kao što su HPV 16 i 18 uzrok su oko 70% slučajeva raka grlića materice. Praktično svi kanceri grlića materice su uzorkovani HPV-om.

HPV-6 i HPV-11 uzrokuju oko 90% slučajeva genitalnih bradavica.

Uporna infekcija HPV-om može izazvati cervikalni i druge vrste karcinoma, pored cervikalnog kancera (prema CDC):

• Kancer vulve: Otprilike 69% povezano je s HPV-om.
• Kancer vagine: Otprilike 75% povezano je s HPV-om.
• Kancer penisa: Otprilike 63% povezano je s HPV-om.
• Analni kancer: Otprilike 91% povezano je s HPV-om.
• Kancer stražnjeg dijela grla: Otprilike 72% povezano je s HPV-om (duhanski proizvodi također mogu biti jedan od uzročnika ovog tipa raka).

Mada u dosta slučajeva tijelo samostalno eliminiše ove infekcije, i one ne dovode do razvoja kancera, u to se ne treba pouzdati. Nikad nismo svjesni koliko je naš imunološki sistem jak, da li je u nekom trenutku oslabio, pa se neće adekvatno izboriti s virusom ili smo zaraženi nekim visokorizičnim tipom HPV. Mi ne možemo stalno testirati ni partnere ni sebe da bismo to znali. Kondomi djelomično štite, ali kako znamo koliko se zapravo rijetko koriste, kao i da ne štite 100% od ovog virusa, HPV vakcina je najbolja mjera smanjenja rizika.

Masovna vakcinacija protiv HPV-a preduprijedila je 17,000 prekanceroznih promjena

Osim drastičnog smanjenja slučajeva cervikalnog kancera, vakcinacija protiv HPV-a u Velikoj Britaniji do 2019. godine spriječila je i 17,000 prekanceroznih promjena koje obuhvataju epitel. Ova masovna inicijativa označava značajan korak naprijed u borbi protiv humanog papiloma virusa, koji uzrokuje ne samo cervikalni kancer već i rijetke oblike kancera u grlu, rektumu i vagini.

Spomenuta studija, koja obuhvata period od 2006. do 2019. godine, koristi dijagnoze cervikalnog kancera i cervikalnih intraepitelijskih neoplazija trećeg stepena (CIN3) kako bi pružila snažne dokaze o djelotvornosti programa vakcinacije. Rezultati pokazuju da su žene koje su primile vakcinu u dobi od 12-13 godina ostvarile značajno smanjenje od 87% u slučajevima kancera u poređenju s onima koje nisu bile vakcinisane u istom uzrastu, pružajući ubjedljiv odgovor skepticima.

Dokazana efikasnost vakcinacije protiv HPV-a

Ovi impresivni rezultati, predstavljeni u The Lancetu, pružaju konkretan dokaz o tome kako masovna vakcinacija protiv HPV-a značajno smanjuje incidenciju cervikalnog kancera. Sa spriječenim stotinama slučajeva i desetinama hiljada prekanceroznih promjena, ova inicijativa ne samo da spašava živote već i potvrđuje snagu naučno podržanih vakcina u zaštiti javnog zdravlja.

Ovo nije jedina studija koja je pokazala efikasnost HPV vakcina u smanjenju slučajeva raka grlića materice. Danska studija (3) objavljena 2021. obuhvatila je gotovo 900.000 žena u Danskoj koje su bile stare između 17 i 30 godina u periodu od 2006. do 2019. godine. Od njih, gotovo 40% primilo je vakcinu protiv HPV-a prije nego što su napunile 17 godina.

Rezultati pokazuju da su žene koje su primile vakcinu prije 17. godine imale 86% manji rizik od cervikalnog kancera u poređenju s ženama koje nisu bile vakcinisane. Žene koje su vakcinisane u dobi od 17 do 19 godina imale su 68% manji rizik od cervikalnog kancera u odnosu na nevakcinisane žene.

Australija je bila jedna od prvih zemalja koje su krenule s vakcinacijom protiv HPV-a i to još 2007. godine i jedna je od zemalja s najvećom pokrivenošću populacije ovom vakcinom. Među ženama u dobi od 18 do 24 godine, stopa infekcije HPV-om pala je sa 22,7% na samo 1,5% do 2015. godine. Nedavna istraživanja takođe su pokazala pad infekcije HPV-om među muškarcima, pokazala je studija objavljena u Journal of Infectious Diseases (4) iz 2018.

Reference:

[1] Falcaro M, Castañon A, Ndlela B, Checchi M, Soldan K, Lopez-Bernal J, Elliss-Brookes L, Sasieni P. The effects of the national HPV vaccination programme in England, UK, on cervical cancer and grade 3 cervical intraepithelial neoplasia incidence: a register-based observational study. Lancet. 2021 Dec 4;398(10316):2084-2092. doi: 10.1016/S0140-6736(21)02178-4. Epub 2021 Nov 3. PMID: 34741816.

[1] Bruni L, Albero G, Rowley J, Alemany L, Arbyn M, Giuliano AR, Markowitz LE, Broutet N, Taylor M. Global and regional estimates of genital human papillomavirus prevalence among men: a systematic review and meta-analysis. Lancet Glob Health. 2023 Sep;11(9):e1345-e1362. doi: 10.1016/S2214-109X(23)00305-4. PMID: 37591583; PMCID: PMC10447222.

[3] Susanne K Kjaer, Christian Dehlendorff, Federica Belmonte, Louise Baandrup, Real-World Effectiveness of Human Papillomavirus Vaccination Against Cervical Cancer, JNCI: Journal of the National Cancer Institute, Volume 113, Issue 10, October 2021, Pages 1329–1335, https://doi.org/10.1093/jnci/djab080

[4] Machalek DA, Garland SM, Brotherton JML, Bateson D, McNamee K, Stewart M, Rachel Skinner S, Liu B, Cornall AM, Kaldor JM, Tabrizi SN. Very Low Prevalence of Vaccine Human Papillomavirus Types Among 18- to 35-Year Old Australian Women 9 Years Following Implementation of Vaccination. J Infect Dis. 2018 Apr 23;217(10):1590-1600. doi: 10.1093/infdis/jiy075. PMID: 29425358.

Januar je mjesec borbe protiv raka grlića maternice. A ako pitate Oslobođenu, svaki mjesec bi morao biti. Zašto? Pričaćemo brojevima, jer to lakše pamtite.

Sedam od deset slučajeva raka vrata maternice uzrokovano je HPV tipom 16 ili 18.

U BiH, prema nekim istraživanjima, godišnje od ovog oblika karcinoma umre oko 150 žena. Prema posljednjim podacima Zavoda za javno zdravstvo Federacije BiH, od karcinoma grlića maternice oboljelo je 478 žena, od čega je njih 353 u dobnoj skupini od 19 do 64 godine, a ostalih 125 u dobi od 65 godina i više.

Dr. Ives Šindrak, specijalistica ginekologije i akušerstva, za Oslobođenu otkriva da je tačnost papa testa 70 posto, šta nam je onda činiti? U svijetu svaka druga žena oboli od karcinoma cerviksa, kod nas svaka treća! Dobra vijest je da lijek za HPV, koji je najveći uzročnik karcinoma grlića maternice, postoji, ali kod nas vakcina i nije tako popularna.

Zbog toga smo ovu emsiju i posvetili upravo ovoj temi. Dragi roditelji, vaše dijete će imati seks, negirali vi to ili ne. A svaki seksualni odnos donosi sve veći rizik od ovog oboljenja. Zašto onda našoj djeci uskraćujemo vakcinu protiv HPV-a? Po iskustvu doktorice Šindrak, djeca već od 15 godine stupaju u seksualne odnose, što doprinosi većem broju HPV infekcija. Hajde da ne budemo dželati našoj djeci, cijepimo ih. Zahvalit će vam poslije.

Siniša Skočibušić, direktor ZZJZ FBIH, naglašava da u Federaciji BiH godišnje umre 70 žena od karcinoma cerviksa, a rješenje je vrlo jednostavno: cjepimo se, cijepimo našu djecu. Cjepiva ima dovoljno, prema riječima dr Skočibušića, sve što mi trebamo je javiti se u prvu zdravstvenu ustanovu.

On ima samo jedno pitanje za nas: Jesmo li spremni preuzeti rizik da naše dijete u budućnosti oboli od karcinoma urokovanog HPV-om? Pa dragi roditelji, razmislite dobro, jer upravo naša zadnja gošća u ovoj emisiji je Marica Đedović, žena koja je dva puta imala karcinom cerviksa.

Sada živi normalnim i aktivnim životom, jer se pukom srećom nije našla među onih 70 žena koje godišnje umru od ove bolesti. Njena priča je jako emotivna, i ako nas to sve zajedno ne osvijesti za zdraviju budućnost, ne znamo šta će.

To je četvrti najčešći oblik raka kod žena u svetu, a godišnje od njega umre oko 300.000 pacijentkinja.

Studija je proučavala rezultate dobije od 2008, kada je u Engleskoj počela vakcinacija devojčica.

Ko može da dobije HPV vakcinu?

HPV vakcina je najefikasnija kada je devojčice i dečaci dobiju pre nego što dođu u kontakt sa virusom.

To je zato što vakcina može samo da spreči zarazu, a ne može da ukloni virus iz organizma kada on jednom uđe u njega.

Ovaj virus je toliko rasprostranjen da je nužno sprovesti vakcinaciju mladih pre nego što oni postanu seksualno aktivni.

Šta je HPV?

HPV je skraćenica za humani papiloma virus.

To su određeni virusi koji pripadaju istoj grupi.

Postoji više od 100 različitih vrsta HPV-a, a zaraženi obično nemaju simptome.

Od pojedinih vrste virusa mogu da izrastu bradavice na rukama, stopalima, genitalijama ili u ustima.

Većina uglavom ne zna da je zaražena, njihovi organizmi se oslobode virusa bez lečenja.

Visokorizine vrste HPV virusa mogu da dovedu do abnormalnog rastka tkiva, a to dalje može da uzrokuje kancer.

Ko se zaražava HPV virusom i da li se prenosi seksualnim putem?

Veoma je lako zaraziti se, pošto se prenosi čak i blagim dodirom.

Gotovo 80 odsto ljudi je izloženo HPV-u do 25 godine.

U većini slučajeva, zaraza traje od 18 meseci do dve godine.

Tehnički gledano, ne radi se o polno prenosivoj bolesti jer se zaraza ne širi preko telesnih tečnosti kao, na primer, gonoreja.

Ipak, veoma često do zaražavanje dolazi tokom seksualnog kontakta.

Koliko je rasprostranjena vakcinacija protiv HPV-a u svetu?

Skoro 90 odsto smrtnih slučajeva nastalih usled raka grlića materice dešava se u zemljama sa niskom i srednjom dohotkom, pokazuju podaci Svetske zdravstvene organizacije (SZO).

U ovim državama se dijagnoza raka grlića materice često ne uspostavi dok bolest ne uznapreduje i razviju se simptomi.

Prošle godine su iz SZO objavili planove da iskorene ovu bolest „u narednom veku” tako što će do 2030. godine vakcina protiv HPV-a biti dostupna na 90 odsto planete.

Više od stotinu zemalja uvelo je vakcinaciju protiv HPV-a.

Ipak, podaci od prošle godine pokazuju da je tada manje od 25 odsto zemalja sa niskim i ispod 30 odsto onih sa srednje niskim dohotkom uvelo vakcinaciju, u poređenju sa 85 odsto zemalja sa visokim dohotkom koje jesu.

Rak grlića materice je drugi najčešći među ženama u Africi, ali je najsmrtonosniji, kažu iz SZO.

Tome doprinose neadekvatni programi provere, ograničen pristup lečenju i dvoumljenje oko vakcinacije.

Ruanda je bila jedna od prvih zemalja u Africi koja je sprovela kampanju za vakcinaciju.

Tamo je 2011. godine u akciju stupio plan da se devojčice rano vakcinišu i da se uvedu provere grlića materice za žene.

Prve godine su doprli do devet od 10 devojčica koje su imale pravo na vakcinu, što je rezultat koji stručnjaci koriste kao primer za druge zemlje.

Međutim, stope vakcinacije protiv HPV-a ostaju niste čak i u nekim razvijenim zemljama i to delimično zbog dezinformacija da bi one mogle da izazovu neplodnost.

Trenutno se manje od 0.1 odsto žena u Japanu koje ispunjavaju uslove vakciniše.

Iako se čini da vakcina izuzetno smanjuje šanse za razvoj raka grlića materice, ona ne štiti od svih tipova HPV-a.

Zbog toga je važno da žene takođe redovno rade bris grlića materice kada napune 25 godina.

Kako je u Srbiji

Srbija je druga po smrtnosti od karcinoma grlića materice, a četvrta po obolevanju od raka koji spada u grupu onih koje je moguće sprečiti, pokazuju poslednji podaci Evropske mreže registara za rak, koje je objavilo Udruženje onkologa i ginekologa Srbije u januaru 2021. godine.

Svake godine se registruje oko 1.300 novih slučajeva karcinoma, a oko 500 žena umre od ove vrste raka koji je u 90 odsto slučajeva moguće sprečiti, kaže predsednik UGOS Aljoša Mandić.

Predstavnici tog Udruženja naveli su i da je jedini efikasan i bezbedan način da se spreči širenje na duge staze, iskorenjivanje ovog virusa – vakcina protiv HPV-a kao i organizovani skrining na rano otkrivanje raka grlica materice kao mera sekundarne prevencije.

„Vakcina protiv HPV-a se u svetu koristi već skoro 12 godina i tokom praćenja vakcinacije u zemljama koje su počele proces imunizacije, uočena je visoka bezbednost i efikasnost vakcine, pa je Svetska zdravstvena organizacija kategorisala vakcinu kao ekstremno bezbednu”, piše u saopštenju.

Početkom decembra, Sanja Radojević Škodrić, direktorka Republičkog fonda za zdravstveno osiguranje najavila je uvođenje besplatne za decu uzrasta od devet do 19 godina.

Vakcina protiv HPV-a nije obavezna, već preporučena, navela je Radojević Škodrić.

Trenutno je Dom zdravlja Novi Sad jedina ustanova u Srbiji koja besplatno vakciniše decu uzrasta od 11 do 17 godina protiv infekcija izazvanih HPV.

Za prvih dva meseca od početka programa (polovina decembra 2020.) vakcinisano je 418 devojčica uzrasta od 11 do 17 godina, navodi se u saopštenju.

Srbija je u Nacionalnim programom imunizacije u aprilu 2019. godine stavila HPV vakcinu na listu preporučenih, ali je ona i dalje o trošku pacijenta.

„Uvođenje vakcine o trošku zdravstvenog osiguranja zaštitio bi veliki deo stanovništva od ovog, ali i još četiri vrste raka koje HPV izaziva.

„Vakcina takođe prevenira i pojavu genitalnih kondiloma za koje je pokazano da je uzročnik takođe HPV”, kaže Mandić.

Preuzeto sa: bbc.com

“Ovo je u sklopu izmjene Zakona  o zaštiti stanovništva od zaraznih bolesti”, rekao je Šeranić.

Dr Jela Aćimović, pomoćnica direktora Instituta za javno zdravstvo RS rekla je da je uvođenje HPV vakcine u Republici Srspkoj jako značajano.

“Radi se o virusu za koji je dokazano, da ne samo da izaziva infekciju i simptome infekcije koji dođu i prođu, nego je to i virus koji uzrojkuje i malignu alteraciju ćelije, odnosno stvaranje karcinoma.

Najpoznatiji je karcinom grlića materice kod žena, međutim, sam HPV virus može da izazove i niz drugih vrsta karcinoma kako kod žena tako i kod muškaraca i davanje ove vakcine ne predstavlja samo sprječavanje infekcije, nego predstavlja preventivnu aktivnost za sprječavanje jednog od najučestalijih karcinoma, pogotovo u ženskoj populaciji”, rekla je danas Jela Aćimović.

Dodala je da podaci iz svijeta govore o zaista pozitivnim iskustvima kada je ova vakcina u pitanju.

“Zemlje koje već nesetak godina daju ovu vakcinu drastično su smanjile učestalost infekcije, ali i učestalost karcinoma, prvenstveno glića materice. Australija i Velika Britanija praktično najavlju radikaciju ovog karcinoma. To je nama baš pozitivna vijest da se vraćamo ovim aktivnostima i u narednom periodu moraćemo više raditi na edukaciji kako zdravstvenih radnika i stanovništva o značaju ove preventivne metode koju ćemo uvesti”, istakla je Aćimović.

HPV VAKCINE

Rak grlića maternice je drugi najučestaliji karcinom kod žena u svijetu, čiji se uzrok u više od 99 posto slučajeva povezuje sa humanim papiloma virusom (HPV).

Skoro svaki slučaj raka grlića maternice može biti spriječen redovnim skriningom grlića (PAPA test) i HPV vakcinacijom, ako se otkrije u ranoj fazi rak grlića maternice se može izliječiti.

Međutim, iako je gotovo u potpunosti preventabilan, svake sedmice u prosjeku tri žene preminu od raka grlića maternice u Bosni i Hercegovini.

Preuzeto sa: 6yka.com