Naslovna fotografija predstavlja mjesto pogibije Edite Malkoč i Selme Agić desetog oktobra ove godine. Svi ovi ljudi su bili na pješačkim prelazima, u vrijeme zelenog svijetla na semaforu, ali očigledno u pogrešno vrijeme. Pogrešno, jer nikako da se nadležne institucije pobrinu da se vozači sankcionišu i da ljudski život ne bude obezvrijeđen apsurdno niskim kaznama. Zato umjetnici poput ovih podsjećaju one koji bi trebali raditi svoj posao, kako da ga rade. Mnogo je života prekinuto na ulicama Sarajeva, ali i širom Bosne.

Ko je sljedeći?

Da li je ona Leonardovo delo, ranija verzija svetski poznatog portreta koji se čuva u pariskom Luvru?

Neki ljudi su ubeđeni da jeste, a više od 50 godina kasnije, izbila je ljuta borba i nad vlasništvom, i nad dokazom ko ju je naslikao.

Takozvana „Ranija Mona Liza” nalazi se u središtu misterije u kojoj uloge imaju poreska utočišta na Karibima, trezori švajcarskih banaka, misteriozni međunarodni konzorcijum i Šerlok Holms sveta umetnina.

Da li je autentična? Ko su zakoniti vlasnici? I da li portret koji se nalazi u centru ove misterije u stilu Da Vinčijevog koda može da bude vredan stotine miliona dolara?

Sudski postupak koji se vodi u Italiji od ove nedelje konačno bi mogao da pomogne da se rasvetle odgovori na ova pitanja.

Druga Mona Liza?

Organizacija po imenu Fondacija Mona Liza je 2012. godine obelodanila svetu, uz žestok publicitet, da, kako je tvrdila, postoji drugi slika Mona Lize koju je naslikao Leonardo Da Vinči.

Pošto je Mona Liza verovatno najslavnija slika na svetu, a njen se slikar smatra jednim od najvećih umetnika svih vremena, takvo otkriće okrenulo bi svet umetnosti naglavačke.

Dakle, je li stvarno moguće da postoji druga, prethodno neznana verzija ovog portreta?

Fondacija je izložila niz dokaza u pokušaju da potkrepi tu tvrdnju, ali da sve bude neobičnije, organizacija tvrdi da ona sama ne poseduje tu sliku.

Ona kaže da je vlasnik slike neimenovani međunarodni konzorcijum. Upitan za ovo, generalni sekretar Fondacije Džoel Feldman odgovara: „Fondacija, u skladu sa svojom politikom i obavezama, ne može da komentariše konzorcijum, koji je pravi vlasnik.”

Ali u domu u južnom Londonu, Endrju i Karen Gilbert imaju veoma drugačiju priču – oni tvrde da poseduju 25 odsto udela u vlasništvu nad portretom.

Kad su kontaktirali Fondaciju Mona Liza nakon što je ova 2012. godine obelodanila postojanje portreta, oni tvrde da je organizacija rekla „da ne zna ništa o nama, oni nisu vlasnici i samo su pokušali da nas se otarase kao nekog ko im predstavlja neprijatnost.”

„Zato što nismo uspeli da otkrijemo ko je vlasnik, niko nam ništa nije govorio, nismo znali kako uopšte možemo da pokrenemo bilo kakav postupak”, kaže Karen.

Ove nedelje došlo je do novog, dramatičnog razvoja događaja za koji Gilbertovi veruju da bi mogao da dovede do preokreta u njihovom potraživanju.

Ali potraživanju čega? Je li uopšte moguće da se skoro neprocenjiv portret Leonarda Da Vinčija iznenada pojavi iz vedra neba?

Slika vredna 450 miliona dolara

Neverovatno, ali upravo se to dogodilo sa slikom po imenu Salvator Mundi – ili Spasitelj sveta.

Prodata za svega 55 dolara 1958. godine, pre dve godine anonimni kupac ju je kupio na aukciji za neverovatnih 450 miliona dolara.

Razlika je, naravno, u tome da je međunarodni tim eksperata potvrdio sliku kao autentičnog Leonarda.

Može li slika koju je Fondacija nazvala Ranija Mona Liza da pođe istim putem?

„Morao je da bude Leonardo”

„Bio sam skeptičan, ali zaintrigiran”, kaže profesor Žan Pjer Izbauts iz Santa Monike, u Kaliforniji – njega je Fondacija dovela avionom u Švajcarsku da pogleda sliku.

„Ušao sam u trezor, bilo je veoma hladno unutra, i proveo sam oko dva sata sa tom slikom. Ali već posle pet minuta prepoznao sam da je to morao da bude Leonardo.”

Nije, međutim, samo puki izgled naterao akademika sa Univerziteta Filding u Kaliforniji (čiji rad preporučuje Fondacija) da poveruje da je portret pravi – bili su to i istorijski dokazi, kaže on.

„Đorđo Vasari, Leonardov biograf iz 16. veka, nedvosmisleno ističe da je Leonardo radio na Mona Lizi četiri godine i da ju je onda ostavio nedovršenom.”

To odgovara izgledu Ranije Mona Lize, koja ima nedovršenu pozadinu, za razliku od slavnog portreta koji visi u Luvru.

Profesor Izbauts ističe da se u istorijskim spisima pominje da je Leonardo slikao Mona Lizu za dva različita klijenta, što povećava šanse da je završio dva različita portreta, po jedan za svaku narudžbu.

On dodaje da se čini da naučni testovi potkrepljuju tvrdnju da je slika autentična.

„Kod Ranije Mona Lize, nauka nam je saopštila da je ona a) potekla iz ranog 16. veka b) definitivno Leonardova kompozicija, zato što su konfiguracija i kompozicija identični Mona Lizi iz Luvra. I c) histogrami [digitalni grafički prikaz upotrebljenih boja] pokazuju da je ‘rukopis’ slike, način na koji umetnik nanosi boju, potpuno identičan.”

Ali ne slažu se svi sa tim.

„Bezvredno smeće”

„Ne radi se o pravoj stvari iz čitavog niza razloga”, kaže Martin Kemp, profesor emeritus istorije umetnosti sa Univerziteta u Oksfordu.

„Zaista nije ozbiljan kandidat za to da ju je naslikao lično Leonardo.”

On smatra da je razlog zašto je Đorđo Vasari mislio da je Mona Liza nedovršena zato što su „Vasarijeve informacije poticale samo iz Firence”, a slika je verovatno dovršena nakon što je Leonardo napustio Firencu.

I on se ne slaže da istorijski spisi govore da su naslikane dve Mona Lize.

Umesto toga, profesor Kemp kaže da Leonardo verovatno nikad nije predao portret originalnom klijentu, a da je druga osoba „mogla da kaže, ako završiš ovu, ja ću ti je otkupiti.”

A naučni dokazi? Profesor Kemp kaže da je informacija sa kojom je izašla Fondacija Mona Liza tek „opciona” i, iako ona ne odbacuje mogućnost da je Raniju Mona Lizu zaista naslikao Leonardo, svakako to ne dokazuje.

Međutim, on dodaje da je „pregled infracrvenim svetlom i drugim tehničkim sredstvima pokazao da je Mona Liza iz Luvra doživela evolucije, kao i sve druge Leonardove slike.”

„Infracrveni pregled Ajslvortske madone (kako je Ranija Mona Liza takođe poznata) pokazuje da je ona samo besprekorno tačna i očigledno je ona vrsta crteža koji nastane kad nešto kopirate, a ne kad stvarate.”

Profesor Izbauts je, međutim, kritički nastrojen prema analizi profesora Kempa delom zato što „Martin nikad nije video delo, a to je zamerka koju imaju i Dejvid i Džoel Feldman iz Fondacije Mona Liza, a ja mislim da je to legitimna zamerka.”

U odgovor, profesor Kemp kaže: „Staro verovanje da uvek morate da odete i vidite original čak i ako je bezvredno smeće, prosto nije održivo, naročito uz moderne tehnike snimanja. A kad su u pitanju neke od digitalnih slika visokog kvaliteta, zapravo na njima možete da vidite više nego na samoj slici, čak i ako je gledate uz pomoć uveličavajućeg stakla.”

Promenljivi dokazi

Stručnjaci se možda ne slažu oko dokaza, ali da li je ceo materijal jasno predstavljen?

BBC je video delove knjige pripremljene za štampu – koju je napisalo nekoliko saradnika ali ju je priredio profesor Izbauts – o Ranijoj Mona Lizi, nazvanu „Mona Liza Leonarda Da Vinčija: Nove perspektive”.

Jedan od saradnika tvrdi da su u finalnoj, objavljenoj verziji knjige, izbačeni delovi njegovog teksta. On tvrdi da izgleda kao da su mnogi od izbrisanih pasusa upravo oni koji ne podržavaju teoriju da je Raniju Mona Lizu naslikao Leonardo.

„Definitivno sam izbacio neke segmente, jer sam urednik izdanja. A u nekim slučajevima to su bili pasusi za koje mislim da nisu naučno odbranjivi. Želeo sam samo da održim oštricu argumenata neokrnjenu – sasvim sigurno nisam uklonio ništa što je kontrirajuće prirode. Bila su to dva poglavlja koja su bila naprosto preduga.”

On je kasnije pisao BBC-ju, nakon što je kontaktirao saradnika da bi video zbog kojih delova je ovaj nezadovoljan, i rekao: „Radimo na finalnoj verziji knjige, u tvrdokoričenom izdanju, tako da još uvek možemo da napravimo neke izmene u okviru dostupnog broja reči.”

Mona Liza, ali bez novca

Jedna stvar koju zastupnici teorije da je Raniju Mona Lizu naslikao Leonardo Da Vinči moraju da objasne jeste odakle je slika potekla.

Iznenada se pojavila 1913. godine, kad ju je Hju Blejker otkupio od jedne vile u Somersetu.

„Blejker je verovao da je nabasao na nešto važno”, kaže profesor Robert Mejrik sa Univerziteta u Aberistvitu koji proučava život ovog trgovca umetninama.

Uprkos uspešnom pronalasku autentičnih slika umetnika kao što su Rubens, Velaskez, El Greko, Mane, Konstabl i Tarner, Blejkerovi poslovni potezi često bi se loše završavali, a on nikad nije uspeo da proda svoju Mona Lizu.

„Bio je to zapravo kao nekakav katalog neuspeha, uprkos njegovom velikom trudu”, kaže profesor Mejrik za čoveka koji je imao velikih finansijskih poteškoća u poznoj fazi života.

Posle Blejkerove smrti, slika je završila u rukama ekscentričnog trgovca umetninama po imenu Henri Pulicer – on je verovao da je Ranija Mona Liza zapravo impresivnija nego njen slavniji ekvivalent iz Luvra.

Ali Puliceru je trebala pomoć u pokušaju da ubedi svet da je obe naslikao Leonardo.

Priskakanje u pomoć

„Počeo je da ostaje bez novca pokušavajući to da pokaže, zato što je želeo da dokaže da se radi o pravom Leonardu Da Vinčiju”, kaže Endrju Gilbert.

Njegova porodica je poznavala Pulicera, kupovala je slike od njega a i prodala mu neke.

Oni su BBC novinarima pokazali niz dokumenata koji govore da je porodica 1964. godine kupila 25 odsto udela u vlasništvu nad slikom. Deceniju kasnije, Pulicer je zaključao portret u trezor švajcarske banke i posle njegove smrti ona je 2008. godine završila u rukama međunarodnog konzorcijuma.

Fondacija Mona Liza se kategorički ne slaže sa tvrdnjom Gilbertovih, a njen predsednik je u julu izjavio da je njihova tvrdnja „nečasna i neosnovana”.

Ali porodica nije odustala od potraživanja i pozvala je u pomoć „Šerloka Holmsa sveta umetnina”.

„Pretpostavljam da mi to ne smeta”, kaže Kristofer Marinelo, direktor i osnivač Art rikaveri internešenela, govoreći o svom nadimku.

„Tokom godina uspeli smo da povratimo umetnička dela u vrednosti od oko 510 miliona dolara. I dalje smo duboko uključeni u neke od najvećih svetskih slučajeva koji su u toku u svetu umetnina i ponosni smo na to.”

Ali šta on misli o tvrdnji da je sliku u ovom slučaju mogao da naslika Leonardo Da Vinči?

„Iskreno mi to nije nimalo bitno”, odgovara on. „Što se mene tiče, ovo je prosta stvar klijenata koji imaju ugovor o kupovini te slike, koja god da je ona.”

Zahvaljujući Marinelu, Gilbertovi (koji i sami kažu da nisu sigurni da je portret pravi Leonardo) su u Italiji pokrenuli pravni postupak protiv Fondacije dok je slika izložena u Firenci.

Karipska veza

Pred ovonedeljno ročište, advokat Gilbertovih Đovani Proti rekao je da je ovo „najkomplikovaniji i najzanimljiviji slučaj na kom je ikad radio”.

„Morali smo da isporučimo sudske pozive u mnoge zemlje širom sveta.”

I taj rad je urodio plodom. Posle ročišta održanog u utorak, Karen Gilbert kaže: „Fondacija Mona Liza je pred sudijom obelodanila da je vlasnik slike Mona Liza Ink iz Angvile.”

Ništa ne sugeriše da takav aranžman automatski ukazuje na bilo kakvu malverzaciju Fondacije ili međunarodnog konzorcijuma, ali Karipska ostrva, koja su britanska prekomorska teritorija, poznata su po diskretnom načinu poslovanja.

„Uspevamo da ih okrunimo”, kaže Karen. „Stoga znamo da smo na pravom putu s istraživanjem koje smo do sada obavili.”

To ne potvrđuje da li porodica Gilbertovih zaista poseduje udeo u portretu, ali je to prvi put da je Fondacija Mona Liza obelodanila ko je vlasnik.

Kao reakciju na ročište održano u utorak, advokat Fondacije Mona Liza Marko Parduči kaže: „Fondacija Mona Liza ne može ni da potvrdi ni da negira potraživanje, zbog pravnih obaveza koje ima prema vlasnicima, sem ukoliko to eksplicitno od njih ne budu tražile sudske vlasti.”

On dodaje da potraživanje Gilbertovih sugeriše da ih „motiviše isključivo ekonomski interes i želja da naude Fondaciji” i da će sledeće ročište u martu pokazati da „tu nema slučaja”.

Slava

Pravna bitka će se nastaviti, ali šta bi Leonardo, veliki renesansni učenjak, rekao za zagonetke kao što je Ranija Mona Liza i mitove koji prate njegov rad 500 godina posle njegove smrti?

„Oh, bio bi izuzetno zadovoljan”, smeje se profesor Kemp. „Njega je zanimala slava.”

„Zaškrgutao bi zubima na neke od budalaština, ali činjenicom da je njegovo ime najpoznatije u istoriji kulture? Da, njom bi bio veoma zadovoljan.”

Izvor: bbc.com

Počeće uvodnom besjedom eminentnog glumca i reditelja Nebojše Dugalića koji će ove godine biti počasni gost Festivala. Potom ćemo imati priliku uživati u koncertu spoznaje pod nazivom „Njegoš i Kočić – korijeni“ u kojem će učestvovati oko stotinu učesnika, pored Simfonijskog orkestra Narodnog pozorišta Republike Srpske učestvuju i Akademski hor „Obilić“ AKUD „Branko Krsmanović“ iz Beograda, Kamerni hor „Kerubini“ Konfučijevog instituta UNIBL i Vladimir Bulatović (bas).

Akademski hor „Obilić“ osnovan je čak u XIX vijeku na Univerzitetu u Beogradu. Horom su dirigovali velikani srpske muzičke scene. Za svog postojanja su imali brojne uspjehe, bogat repertoar obilježila su izvođenja velikog broja vokalno-instrumentalnih scenskih djela.

Kamerni hor „Kerubini“ je posebno poznat po izvođenjima kompozicija Vlade Miloševića, kompozitora, pedagoga, dirigenta, etnomuzikologa i organizatora muzičkog života Banje Luke.

Na repertoaru koncerta za svečano otvaranje Teatar festa „Petar Kočić“ naći će se Miloševićevo djelo „Kočićeve riječi“ koje citira ovog narodnog tribuna, omuzikovljavajući ih kroz rustični zvuk Bosanske Krajine. S druge strane, naspram Vlade Miloševića stoji savremeni srpski kompozitor Rajko Maksimović, profesor kompozicije i orkestracije sa Fakulteta muzičkih umetnosti u Beogradu.

Njegova djela su izvođena na koncertima i festivalima širom nekadašnje zemlje i u inostranstvu. Maksimovićevo djelo „Testamenat crnogorskog vladike Petra Petrovića Njegoša“ je napisano za solo bas koji će izvesti Vladimir Bulatović, član pjevačkog ansambla Opere i teatra Madlenijanum, uz mješoviti hor i Simfonijski orkestar NPRS-a.

Program koncerta spaja na jednom mjestu riječi mudrog vladike Njegoša i pisca i tribuna Petra Kočića, a sve to zahvaljujući muzičkom jeziku Vlade Miloševića i Rajka Maksimovića. Upravo upoznavanje sa korijenima, u muzičkom smislu, daje odgovor na pitanje „Ko sam ja?“, odnosno „Ko smo mi?“.

Dan poslije, u utorak, 4. juna, počeće takmičarski dio Festivala predstavom iz Narodnog pozorišta Sombor, autora Mate Matišića, u režiji Ivana Vanje Alača, „Ljudi od voska“, zatim, u srijedu, 5. juna, Hrvatsko narodno kazalište iz Splita, sa predstavom „Crvena voda“, po romanu Jurice Pavičića, a u režiji Ivice Buljana.

Četvrtak je rezervisan za Pozorište „Bora Stanković“ iz Vranja, koje prvi put gostuje u NPRS- u. Članovi njihovog ansambla odigraće predstavu „Ništa nećemo zaboraviti“, po motivima romana „Kanjec filma“ i „Ista priča“ Vere Cenić, reditelja Juga Đorđevića.

Nakon Vranja, očekuje nas predstava Bosanskog narodnog pozorišta iz Zenice, pod nazivom „Drama o Mirjani i ovima oko nje“, autora Ivora Martinića, u režiji Nermina Hamzagića. Za kraj takmičarskog dijela programa gledaćemo Narodno pozorište u Beogradu sa predstavom „Očevi i oci“, reditelja Veljka Mićunovića.

U čast nagrađenih, u nedjelju, 9. juna, ansambl Narodnog pozorišta iz Beograda će odigrati predstavu „Sitnice koje život znače“, po romanu Lorenca Maronea, dramatizacija Đorđe Kosić, režija Andrej Nosov.

Pored predstava koje ćemo gledati sedam večeri s početkom u 20 časova, očekuje nas i bogat prateći program. U subotu, 8. juna, s početkom u 12 časova biće održana tribina pod nazivom „U potrazi za originalnim dramskim tekstom“, na kojoj će učestvovati mnogi istaknuti stvaraoci iz pozorišnog života. Takođe, kao i proteklih godina, u sklopu pratećeg programa biće održane promocije knjiga i časopisa iz oblasti dramske umjetnosti.

Poruku za Svjetski dan pozorišta će prije predstave pročitati glumac NPRS-a Anando Čenić.

Poruka za 27. mart – Svjetski dan pozorišta
Autor poruke Jun Fose
Norveški pisac, dramski pisac

Umjetnost je mir

Svaka osoba je jedinstvena, posebna, a opet ista kao i svi ostali. Naš vidljivi, spoljašnji izgled je drugačiji od svih ostalih, i naravno sve je to dobro i lijepo, ali u svakom čovjeku postoji nešto što pripada samo njemu – ono što je on sam po sebi. To nešto možemo nazvati njegovim duhom ili njegovom dušom. Ili možemo odlučiti da to uopšte ne imenujemo riječima, već da ostavimo stvar na miru.

Ali koliko god da smo različiti jedni od drugih, ipak smo i slični. LJudi iz cijelog svijeta su u osnovi slični jedni drugima, bez obzira na to kojim jezikom govorimo ili koja nam je boja kože ili kose.

Možda je ovo neka vrsta paradoksa: da smo potpuno isti i potpuno drugačiji u isto vrijeme. Možda je čovjek sam po sebi paradoks, u tome što povezuje tijelo i dušu – u nama postoji i jedno i drugo, ono najzemaljskije, opipljivije postojanje i nešto što prevazilazi materijalna, zemaljska ograničenja.

Umjetnost, dobra umjetnost, može na svoj čudesan način da spoji jedinstveno sa univerzalnim. Omogućava nam da drugačije – strano, moglo bi se reći – razumijemo kao univerzalno. Time umjetnost ruši granice između jezika, geografskih regiona i zemalja. Na taj način spaja ne samo ono što je karakteristično za svakog od nas, već i karakteristike grupa, na primjer pojedinih naroda.

Umjetnost to ne čini izjednačavanjem razlika, već naprotiv, pokazujući nam što je drugačije od nas, ono što nam je nepoznato, strano. Svako dobro umjetničko djelo sadrži upravo to: nešto strano, nešto što ne možemo do kraja da razumijemo, ali u isto vrijeme na neki način i razumijemo. Sadrži misteriju, možemo reći. Nešto što nas inspiriše i gura preko naših granica, i tako stvara transcendenciju koju svako umjetničko djelo mora da sadrži u sebi i do koje nas vodi.

Ne znam bolji način da spojim suprotnosti. To je suprotan pristup nasilnim sukobima koje prečesto viđamo u svijetu, pristupu koji podliježe destruktivnom iskušenju da uništi sve strano, sve što je jedinstveno i drugačije, često koristeći najokrutnije izume koje nam tehnologija nudi.

U svijetu postoji terorizam. Rat. Jer ljudi imaju i životinjsku stranu, koju pokreće instinkt da doživljavamo ono drugo, strano kao prijetnju sopstvenom postojanju, umjesto kao fascinantnu misteriju.

Na ovaj način, jedinstvenost – razlike koje svi vidimo – nestaju, ostavljajući za sobom kolektivnu istovrsnost, u kojoj sve što je drugačije predstavlja prijetnju koju treba iskorijeniti. I sve što izgleda drugačije, kao na primjer u religiji ili političkoj ideologiji, postaje nešto što treba pobijediti i uništiti.

Rat je bitka protiv onoga što se nalazi duboko u svima nama: protiv jedinstvenog. A to je i borba protiv umjetnosti, protiv onoga što leži duboko u njoj.

Ovdje govorim o umjetnosti uopšte, a ne konkretno o pozorištu ili dramskom pisanju, jer kao što sam rekao, svako dobro umjetničko djelo, duboko u sebi, vrti se oko iste stvari: uzeti potpuno posebne i potpuno jedinstvene stvari i učiniti ih univerzalnim.

Spajanjem posebnog sa jedinstvenim, uz pomoć umjetničkog izraza, i to ne otklanjajući posebnost, već njenim naglašavanjem, dozvoljavajući da kroz nju zablista sve što je strano i nepoznato.

Rat i umjetnost su suprotnosti, baš kao rat i mir – tako jednostavno. Umjetnost je mir.

Internacionalno takmičenje daje priliku fotografima, profesionalcima i amaterima, da svoj rad predstave širokoj publici, te osvoje vrijedne nagrade.

Konkurs će biti otvoren do 1. aprila, a fotografi će se takmičiti u osam kategorija fotografije: dokumentarna, portret, modna fotografija, vjenčanja, mobilna fotografija, life, konceptualna fotografija, te pejzaž/urbani pejzaž.

Finalisti i nagrađeni fotografi imat će priliku izložiti svoje radove na velikoj završnoj izložbi 31. maja u galeriji BKC. Pobjednika cjelokupnog takmičenja očekuje Grand Prix nagrada u iznosu od četiri hiljade KM.

 U izuzetno jakoj konkurenciji od preko 2.400 pristiglih radova od 450 fotografa iz cijelog svijeta, prošlogodišnji Grand Prix osvojio je Armin Graca iz Bosne i Hercegovine.

Ovogodišnji članovi žirija su svjetski priznati fotografi, kustosi i umjetnici.

Prošlogodišnje izdanje festivala je rezultiralo prijavama iz čak 42 zemalje svijeta, nekoliko stotina fotografa je poslalo svoje radove, a izložbe u Sarajevu i BiH je posjetilo više hiljada ljudi.

Osim takmičenja, festival će obuhvatiti i predavanja, radionice, preglede portfolija, promocije foto knjiga te drugi bogat sadržaj koje će biti i ove godine otvorenog tipa i besplatan za sve zainteresovane.

Više o tome kako je izgledalo prošle godine možete vidjeti na videu (https://youtu.be/PgtkEhi-xEQ?si=xAGxQRDHsrsy_w11).

Sve informacije oko uslova učešća na festivalu, te najave programa možete naći na web stranici sarajevophotofest.com, kao i na Facebooku i Instagramu.

Facebook: https://www.facebook.com/SarajevoPhotoFest

Instagram: https://www.instagram.com/sarajevophotographyfestival/

U sedam decenija svog plodotvornog umjetničkog djelovanja Pablo Picasso je stvorio hiljade slika i skulptura u mnogim avangardnim stilovima.

On se ubraja u red najuspješnijih svjetskih umjetnika i vrijednost njegovih djela se procjenjuje u stotinama miliona dolara. Picassovu sliku “Žena koja sjedi kraj prozora” aukcijska kuća Christie's u Njujorku u maju 2021. prodala je za 103 miliona dolara (98 miliona eura), dok je 2015. njegove “Žene iz Alžira” dostigla cijenu od čak 179 miliona dolara.

U godini 2023. međunarodnim kulturnim programom obilježiće se 50. godišnjica smrti slavnog umjetnika. Specijalne izložbe pod motom “Picasso Celebration 1973-2023” biće održane ne samo u njegovoj domovini, Španiji, već, između ostalih zemalja, i u Francuskoj, Njemačkoj i SAD-u.

Iako je njegov umjetnički genij nepogrešiv, oni koji valorizuju njegovu zaostavštinu sve češće raspravljaju o njegovoj mizoginiji, odnosno diskriminirajućem odnosu prema ženama, debati pokrenutoj od strane pokreta #MeToo.

Slikarsko čudo

Picasso je rođen 25. oktobra 1881. godine u Malagi, na jugu Španije.

Njegov otac, Don Jose Ruiz y Blasco, bio je umjetnik i za život je zarađivao slikajući ptice i životinje, te kao profesor umjetnosti. Upravo on je počeo sa podučavanjem svog sina u crtanju kada je Pablo imao samo sedam godina.

Sa 13 godina je Picasso počeo svoje studije u likovnoj školi u Barseloni, Escola de la Llotja, na kojoj je predavao i njegov otac, a dvije godine kasnije, nastala je njegova prva sliku velikog formata u tehnici ulje na platnu pod nazivom “Prva pričest” koja je izložena na gradskoj izložbi. Upravo taj rad se smatra njegovim prvim remek-djelom.

Godine 1897. on nastavlja studij na Kraljevskoj umjetničkoj akademiji u Madridu (Real Academia de Bellas Artes de San Fernando). No, Picasso je radije proučavao umjetnička djela izložena u čuvenom Prado muzeju, gdje je svoju pažnju usmjeravao na slike Diega Velasqueza, Rembrandta, Johannesa Vermeera i Francisca Goye.

Početkom 1900-ih, Picasso se preselio u Pariz.

Umjetničke faze

Picassov umjetnički život može se podijeliti na mnoge faze.

Njegov prvi stvaralački period, poznat kao plava faza, trajala je od 1901. do 1904. i poznato je da ju je izazvalo samoubistvo Picassovog prijatelja, španskog pjesnika Carlesa Casagemasa. Prva slika iz tog perioda, “Casagemasova smrt” (1901.), simbolizuje tu mračnu atmosferu i nijanse plave koje je karakterišu.

Potom je uslijedila njegova ružičasta faza (1904.-1906.), tokom koje su Picassove slike odlikovale nijanse ružičaste, svijetloplave i narandžaste boje. Tada je nastao i “Portret Gertrude Stein”, kratko nakon što se slikar upoznao američku književnicu i kolekcionarku umjetničkih djela.

Ova faza se smatra sretnijim periodom u umjetnikovom životu, kada je upoznao Fernandu Olivier, francusku umjetnicu, koja kasnije postaje njegova muza i ljubavnica.

Upuštanje u kubizam

Svojim kontroverznim djelom „Gospođice iz Avignona” (Les Demoiselles d'Avignon) nastalim između 1906. i naredne godine, Picasso je stekao svjetsku slavu kao lider savremene umjetničke scene. Bizarna distorzija obrisa ženskog tijela razbila je sva dotadašnja poimanja o slikarskoj perspektivi. Ta slika se smatra pionirskim djelom kubizma.

Zajedno sa Georgesom Braqueom, Picasso će u narednim godinama dalje razvijati kubizam. U njegova djela nastala tokom tog perioda ubrajaju se i “Devojka sa mandolinom” (1910.) i “Mrtva priroda sa bocom ruma” (1911.).

Antiratna stajališta

U Picassova najpoznatijim djela svakako se ubraja i čuvena “Guernica” (1937.), slika koja je postala sinonim antiratne ekpresije. Nastala je kao reakcija na nacističko bombardovanje istoimenog baskijskog grada u sjevernoj Španiji, koje je naredio general Franco.

„Guernica”, zbog korištenja kubističkih elemenata, predstavljala i Picassovo pomijeranje ka nadrealizmu.

U njegova antiratna djela ubrajaju se “The Charnel House” (1944-45), koja tematizuje holokaust, te “Masakr u Koreji” (1951), kao i golubovi slobode, motiv koji ga je privlačio još od djetinjstva.

Picassova toksična muškost

Tokom proteklih godina, a posebno nakon pojavljivanja pokreta #MeToo, pod lupom su se našli Picassovi mizogini stavovi prema njegovim ljubavnicama.

Umjetnički analitičari, poput Shannona Leeja iz časopisa Artspace, vjeruju da Picassovu mizoginiju treba rekontekstualizovati na njegovo stvaralaštvo: „I sam Picasso je primijetio da se kompletno njegovo stvaralaštvo može kategorizovati u sedam različitih stilova, od kojih je svaki dokument njegovog odnosa sa sedam žena u njegovom životu — Fernande Olivier, Eva Gouel, Olga Khokhlova, Marie-Thérèse Walter, Dora Maar, Françoise Gilot i Jacqueline Roque.”

Picasso je, kako piše Lee, „skoro svakoj od tih žena, za koje je tvrdio da ih voli, život učinio izuzetno mizernim.”

Lee se također poziva na djelo Picassove unuke Marine, koja je napisala knjigu “Picasso, moj djed”: „On ih je potčinio svojoj animalnoj seksualnosti, pripitomio ih, opčinio ih, progutao ih i zdrobio ih na svoja platna. Nakon što je mnogo noći proveo izvlačeći iz njih esenciju, kada bi ih posve uništio, on bi ih odbacio.”

Sam Picasso je sebe na sopstvenim djelima predstavljao u liku mitskog Minotaura; čije muze su bile žrtve njegove bestijalne agresije.

“Iskreno, ovih dana, prilično se teško suosjećati sa osobom koja crta mitološke verzije sebe kao ‘zvijeri’ koja doslovno napastvuje žene u bezbroj prilika”, piše Lee u svom tekstu objavljenom u Artspaceu.

Francoise Gilot, umjetnica koja se zaljubila u Picassa dok je bio u vezi sa Dorom Maar, smatra se izuzetkom. Ona je slavnom slikaru rodila dvoje djece, Claudea i Palomu, i smatra se jedinom ženom koja je napustila Picassa.

U 81. godini, Picasso se ponovo oženio svojom drugom ženom, Jacqueline Roque, koja je bila 46 godina mlađa od njega. Živjeli su zajedno sve do njegove smrti. Ubrzo nakon toga, ona je izvršila samoubistvo.

Picassove posljednje godine

Posljednje godine njegovog života karakteriše furiozna umjetnička aktivnost i ekspresija umjetnikove opsesije erotizmom, navodi se na web stranici Picasso muzeja u Parizu. Godine 1966. na izložbi umjetnikovih slika i skulptura u tom gradu predstavljeno je i djelo “Par”, na kome su prikazani muškarac i žena u zagrljaju i to je njegovo najznačajnije djelo koje se bavi temom ljubavi i seksualnosti.

Tri godine kasnije, Picassova izložba u Palais des Papes, također u Parizu, izazvala je skandal zbog erotizma na slikama i njihovog ogromnog formata.

Činilo se da se do 1972. umjetnik priprema za smrt: tada je nastala serija portreta s njegovom glavom zamijenjenom maskom, koja je ponekad poprimala i izgled lobanje i prekrštenih kostiju.

Picasso je umro 8. aprila 1973. u Mouginsu, blizu Cannesa.

Uredila: Elizabeth Grenier

Preuzeto sa: 6yka.com

Dvoje ekoloških aktivista isprskali su supom Mona Lizu.

,,Šta je važnije?“ galamili su aktivisti na francuskom. ,,Umjetnost ili naše pravo na zdrav i održiv sistem proizvodnje hrane?“

Dvoje aktivista su članovi aktivističke grupe po imenu ,,Riposte Alimetaire“ ili Food Response, koja je izdala saopštenje u vezi ove akcije. U saopštenju su naveli da smatraju da je ova akcija skrenula pažnju na potrebu da zaštitimo okoliš.

,,Dvoje aktivista, koji su članovi aktivističke organizacije ’Riposte alimentaire’, poprskali su zaštitno staklo Mona Lise supom od bundeve, 28. januara 2024. godine u 10 sati ujutro“, rekli su u oficijalnom saopštenju iz muzeja. ,,Obezbijeđenje Luvra je odmah intervenisalo“.

Zvaničnici iz muzeja su rekli da će tužiti aktiviste.

Zahvaljujući zaštitnom staklu legendarna slika Leonarda Da Vinčija nije oštećena.

Ovo nije prvi put da su aktivisti napali Mona Lisu i njen legendarni osmijeh.

2022. godine, samoprozvani ekološki aktivista, pokušao je da slomi zaštitno staklo, a potom je bacio tortu.

,,Mislite na Zemlju“, galamio je. ,,Ljudi uništavaju planetu Zemlju. Mislite o tome, umjetnici vas upozoravaju, mislite na Zemlju. Radim ovo za planetu Zemlju“.

2019. godine, jedna žena je bacila keramičku šolju na sliku, izvještava CNN.

Da Vinčijeva legendarna slika nije jedina meta aktivista. U 2022. godini, aktivisti su bacili Heinz paradajz supu na ,,Suncokrete“, poznato djelo Vinsenta van Goga, koje se nalazi u Nacionalnoj galeriji u Londonu.

Anna Holland i Phoebe Plummer su identifikovane i privedene.

Prevela: Iris Janković

“Pjesmu Čemerika napisao sam ponukan najdubljim čemerom koje samo slomljeno srce zna prepoznati i osjetiti, u toj čudesnoj otrovnoj travi Veratrum personifikacije sa srcem koje doživljava neprebol i živi tugu, bila je vodilja.

Kako u mojim rediteljskim vizuelnim opusima uvijek dominira bajkovitost, dramatika i jedna vrlo istančana emotivna stigma, u scenama postoji i ta metamorfnost čovjeka vuka i triptih duša koje se vraćaju na mjesto gdje su bile voljene, bile ostavljene i gdje su žrtvovale svoj život zarad ljubavi koja ih čeka na onom svijetu”, napisao je Božo povodom nove pjesme, i nastavio:

“U pokretima se očituje Gurdjieffska prizma minimalizma, u prikazima scena pokreta Duncanovski pristup i jedna magnovenjska mistična forma tipična filmovima Tarkovskog i Passolinija koji su ujedno moji omiljeni i kao takvi inspirišu me.

Režiju potpisujemo skupa, Božo Vrećo & Mo Assyouti jer je dijelom učestvovao u odabiru ekipe snimanja i produkcije i pomoćnom radu na par scena. Sve scene filma smo uspjeli snimiti u toku tih par sati u dva različita dana na Lukomiru, nebeskom transcedentnom i mom omiljenom selu u BiH, na nadmorskoj visini od 1.495 m sa prikazom nevjerovatnih planinskih vrhova Visočice i Bjelašnice i epskom tragedijom kojom samo mjesto odiše iznad ambisa”.

Na pjesmi i spotu su još radili Goran Lukić (produkcija), Alen Crnogorčević (direktor fotografije), Vanja Košutić (operator kamere i drona), Kerim Šaban (svjetlo), Branko Vučetin (muzika, zajedno s Božom Vrećom, te tenor bass), Uroš Milkić (produkcija i mix), Tom Waltz (mastering), Kadir Dogan (bubnjevi, perkusije), Demir Kanturovski (truba), Aktaş Erdogan (duduk), Christopher Esch (gitara), Sercan Halili (kemençe), Zeynel Demir (saz), Alma Kadić (šminka) te Semir Pehlić (fotografija).

Ok, nisam ni bila gladna…

https://www.instagram.com/p/BmpQJvXgCLh/?taken-by=erinmarycreations

Takva sedmica…

https://www.instagram.com/p/BmPeDvKgIpQ/?taken-by=erinmarycreations

Koliko pelena?!

https://www.instagram.com/p/BmkFxAfADQQ/?taken-by=erinmarycreations

Prvo je ljuta, pa slatka…

https://www.instagram.com/p/Bl9bw-oglN0/?taken-by=erinmarycreations

Ne znam kako smo došli do ovoga, ali mačka uživa…

https://www.instagram.com/p/BnDGhfJggpm/?taken-by=erinmarycreations

Spavaću kad umrem…

https://www.instagram.com/p/BluC24dg7-k/?taken-by=erinmarycreations

Neko se spremio za izlazak…

https://www.instagram.com/p/BlwhmLdg5l1/?taken-by=erinmarycreations

Kalorije se ne računaju kad ti je rođendan, je l’ tako?

https://www.instagram.com/p/BmfBMcfAZF2/?taken-by=erinmarycreations

U redu malo dijete, to je samo bio moj doručak, ručak i večera…

https://www.instagram.com/p/BloZocsg9c1/?taken-by=erinmarycreations

Nema veze, samo ću izgledati kao Čubaka (Chewbacca)…

https://www.instagram.com/p/BmcaWZpgU8K/?taken-by=erinmarycreations

2023. je bila uspješna godina za filmove, nevažno da li smo ih gledali u bioskopu ili smo ih streamovali s kauča. Dok je prošla godina bila u znaku društveno-političkih tema, ova godina je godina bilionskih blockbustera i ansambl-filmova poput Barbie, Oppenheimer, Little Mermaid i mnogih drugih.

Ovo je naš izbor 30 najboljih filmova ove godine:

1. Past Lives

Film Past Lives, rediteljke i scenaristkinje Celine Song, oduševio je gledaoce i kritičare još na premijeri na Sundance festivalu. (Pušten je u distribuciju u Junu, a trenutno ga je moguće pogledati i preko videa na zahtjev.) Ovaj uspjeh filma možemo pripisati Song-inom talentu da kroz intimnu priču o korejsko-američkoj ženi (Greta Lee) i njenoj prvoj simpatiji (Teo Yoo) progovori o univerzalnim temama ljubavi, čežnje i idealizacije.

2. Barbie

C’mon Barbie let’s go party – ali u stilu Grete Gerwig. Barbie je film koji definiše 2023. godinu. Gerwig iza kamere uz glumačku postavu koju predvode Margot Robbie i Ryan Gosling, kao Barbi i Ken, i podršku Willa Ferrella, Emma Mackey, Hari Nef, Issa Rae, America Ferrera. Film je feministička interpretacija teme sazrijevanja, snova i rodnih uloga. Zagarantovano ga čeka kultno mjesto u budućnosti.

3. Maestro

Ova biografska drama o Leonardu Bernsteinu je projekat o kojem se priča već godinama. Još 2018. Bradley Cooper je ušao u projekat, a Martin Scorsese je trebao da režira. Međutim, Bradley se prihvatio rediteljske palice i dodijelio sebi glavnu ulogu u filmu. U fokusu filma je odnos između legendarnog kompozitora Leonarda i njegove žene Felicia Montealegre koju u filmu tumači Carey Mulligan.

4. May December

Novi film Todda Haynesa će zasigurno izazvati reakcije kada se pojavi na Netflixu 1. decembra. U filmu igraju Natalie Portman i Julianne Moore čiji je lik inspirisan s Mary Kay Letourneau – nastavnicom u srednjoj školi koja je izazvala nacionalni skandal jer je seksualno zlostavljala dječaka od 12 godina. Film prati glumicu koju igra Natalie Portman koja prikuplja građu za novi film u kojem igra lika inspirisanog tom istom nastavnicom.

5. Renaissance: A Film by Beyonce

Turneja Renaissance je promijenila bilione života, uključujući i moj. Kao što je i koncertni film Taylor Swift imao ograničenu distribuciju u oktobru, tako ćemo imati i priliku da gledamo koncertni film Beyonce u kinima u decembru. Film prikazuje snimke iza i ispred scene istorijske turneje te je ovo nezaobilazan filmski događaj koji ne smijete propustiti.

6. Ferrari

Samo nekoliko godina nakon filma Ford vs Ferrari, koji je pokupio nominacije za Oskara, stiže nam biografski film o kralju auta Enzu Ferrariju i kraljevskoj trci italijanskom Mille Miglia. Čekaju vas nevjerovatna auta i podjednako nevjerovatna glumačka postava – Adam Driver, Patrick Dempsey, Penelope Cruz, Shailene Woodley, Noomi Rapace i Hugh Jackman!

7. Anyone but You

Sydney Sweeney i Glen Powell su bili u žiži javnosti ove godine. Njihova intimna priča je poslužila za dobar marketing za film u kojem njih dvoje igraju par koji ima neuspješan prvi dejt, ali se iznenada opet sreću na vjenčanju u…Australiji?

8. Foe

Svi se slažemo da jedva čekamo da vidimo Paul Mescala I Saoirse Ronan zajedno na ekranu. U ovom sci-fi filmu igraju par koji živi u alternativnoj Americi gdje sreću stranca koji im nudi da naprave izbor koji može da dovede u pitanje samu humanost čovjeka.

9. Priscilla

Autobiografski film o Priscilla Presley od rediteljke Sofie Coppole je zanimljiv odgovor na Baz Luhrmannov film o Elvisu. Film Elvis se drži Elvisove ikonografije i priča priču o jednom mitu,a  manje o čovjeku. Priscilla se više drži okvira stvarnosti i ne boji se da propituje sliku i djelo Elvisa Presleyja.

10. Wonka

Timothee Chalamet kao mladi Willy Wonka? Ja sam za. Film prati događaje kada je Willy Wonka upoznao Oompa-Loompa-ije još prije nego što je krenuo raditi kao gazda fabrike. Premijera filma je 15. Decembra.

11. Dicks: The Musical

Da li ste znali da je Meghan Thee Stallion igrala u mjuziklu ove godine? Prvi mjuzikl od distributerske kuće A24 – Dicks je bizaran film o dva blizanca biznismena, rastavljenih u djetinjstvu, koji odlučuju da ponovo spoje svoje roditelje. U filmu igraju Megan Mullally, Nathan Lane, Bowen Yang, Nick Offerman, D’Arcy Carden!

12. Passages

Passages je film koji vas prati dugo nakon što ste ga pogledali. Film od rediteljke Ire Sachs je očaravajuća priča o gej paru čiji se brak kreće raspadati zbog afere sa ženom. Adele Exarchopoulos, Ben Whishaw i Franz Rogowski su sjajan trio.

13. Saltburn

Ovo je već drugi film na ovoj listi u kojem se pojavljuje Jacob Elordi i to ne bez razloga. Film je nova interpretacija Alise u zemlji čuda. Pored Jacoba tu su i Rosamund Pike, Carey Mulligan i Barry Keoghan.

14. You Hurt My Feelings

Nicole Holofcener je napravila jedan od mojih omiljenih filmova Enough Said, tako da me ne iznenađuje da je i s novim filmom ostvarila uspjeh. Kada Julia Louis-Dreyfus, spisateljica slučajno čuje njenog muža kako kritikuje njen novi roman, par upada u krizu i kreće da otkriva sve male laži koje su govorili jedno drugome.

15. Close

Francuska drama o odrastanju koja prati dvoje najboljih prijatelja i njihovo prijateljstvo. Srceparajući, intimni film o odrastanju i izazovima sa kojima se suočavamo.

16. Knock at the Cabin

Night Shyamalan je napravio film o srećnoj porodici koja je uzdrmana pojavom četvoro stranca na njihovoj vikendici. Film je baziran na romanu The Cabin at the End of the World, u kojem je porodica stavljena na test zbog teške odluke koju je primorana da donese. U filmu igraju Dave Bautista, Rupert Grint, Nikki Amuka-Bird i Abby Quinn.

17. Killers of the Flower Moon

Ova vestern kriminalistička drama je bazirana na istinitim događajima o seriji ubistava koja su se odvila u Oklahomi 1920. nakon što je otkrivena nafta na indijanskoj zemlji. Film je režirao Martin Scorsese, a u filmu igraju Leonardo DiCaprio, Robert De Niro, Jesse Plemons i Brendan Fraser.

18. Oppenheimer

Film je o ocu atomske bombe, fizičaru J. Robert Oppenheimeru. Ne morate da znate puno o atomskoj fizici da bi poželjeli da pogledate ovaj film s nevjerovatnom glumačkom postavom – Emily Blunt, Florence Pugh, Robert Downey Jr., Matt Damon, Rami Malek, Josh Peck i Alex Wolff.

19. Cat Person

Film je napravljen po viralnoj priči spisateljice Kristen Roupenian koja je izašla u New Yorkeru. Film je o mladoj studentici koja ulazi u vezu sa starijim muškarcem koji često posjećuje bioskop u kojem je ona zaposlena. Priča je imala velikog odjeka jer se film bavi aktuelnom temom – odnosima moći u savremenom društvu.

20. Magic Mike’s Last Dance

Treći i posljednji film Channing Tatuma kao stripera stigao nam je na Dan zaljubljenih. Pogledajte najbolji film o muškom striperu.

21. Cocaine Bear

Film je o medvjedu pod uticajem kokaina koji ide okolo i ubija ljude. Iznenađeni? Da, svi smo bili. Ova priča je dijelom inspirisana medvjedom po imenu Pablo Escobar koji je 1985. preminuo uslijed posljedica predoziranja kokainom.

22. M3GAN

M3gan je jedan od najboljih horora ove godine. Od lutaka koje plešu na premijeri filma do viralnog tik-toka, teško ste mogli zaobići ovaj film. M3GAN je u stvari AI lutka koju je dizajnirala  Gemma. U filmu ona ovu lutku daruje svojoj nećakinji nakon što postaje njena starateljka.

23. When You Finish Saving the World

Komplikovan odnos između majke i sina, sa tehnologizovanom realnošću je ono što nam ovaj film nudi. Ziggy (Finn Wolfhard) upoznaje politički aktivnu djevojku u školi, a Evelyn (Julianne Moore) se povezuje sa dječakom koga upoznaje u prihvatilištu. Ovaj topli i emotivni film je filmski prvenac poznatog glumca Jesse Eisenbergaa.

24. Asteroid city

Najnoviji film Wes Andersona je nova avantura koja se odvija u pustinji. Kao i sa njegovim prethodnim filmova, i ovaj put nismo sigurni šta gledamo dok se film ne završi – što film samo čini zabavnijim. U filmu igraju Tom Hanks, Margot Robbie, Scarlett Johansson, Maya Hawke, Liev Schreiber, Jeff Goldblum, Rita Wilson i Steve Carell.

25. The Color Purple

Adaptacija klasičnog romana Alice Walker, premijerno prikazana na Broadwayju dolazi na veliko platno i ima nevjerovatnu glumačku postavu. Dolazi nam od reditelja koji je učestvovao u albumu od Beyonce, sa Oprah Winfrey kao jedan od producenata. Film prati protagonistkinju Cellie (Fantasia) koja odrasta na jugu Amerike 1900. godine.

26. Are You There God? It’s me, Margaret

Popularni roman Judy Blume, napokon je dobio i filmsku adaptaciju koju zaslužuje. Poznat po otvorenim razgovorima o seksu, adolescenciji i religiji, ovaj film je nostalgična vožnja u naše djetinjstvo. U filmu igraju Rachel McAdams, Benny Safdie i Abby Ryder Fortson kao Margaret

27. Scream VI

Sa sloganom,, U milionskom gradu niko te ne čuje kada vrištiš’’, najnoviji nastavak Vriska nosi strahove I uzbuđenja na koja niko nije bio spreman. Film prikazuje preživjele iz posljednjeg filma – Melissa Barrera, Jenna Ortega, Jasmin Savoy Brown i Mason Gooding— koji se ovaj put nalaze u metrou.

28. The Little Mermaid

Igrana adaptacija Male Sirene je prevazišla sva očekivanja. Halle Bailey kao Ariel i ostatak glumačke ekipe – Javier Bardem, Awkwafina, Melissa McCarthy će vas uvjeriti da sirene postoje.

29. The Hunger Games: The Ballad of Songbird and Snakes

Kao veliki fun Igara Gladi, ja sam bio mnogo uzbuđen oko premijere ovoga filma. Film prati mladog Coriolanus Snowa koji mentoriše i razvija osjećanja za članicu 12 Distrikta (Rachel Zegler) za vrijeme desetih jubilarnih Igara Gladi. U filmu još igraju Viola Davis, Peter Dinklage i Hunter Schafer.

30. Bottoms

Poslije njenog debitnog filma Shiva Baby, Emma Seligman se vraća na veliko platno sa filmom o dvije gej tinejdžerke koje osnivaju fight club da bi impresionirale i zavele druge tinejdžerke iz svoje škole. U filmu igraju Rachel Sennott, Kaia Gerber i Ayo Edebiri. Bottoms je komedija godine za generaciju Z.