Rak pankreasa sposoban je da se skriva od imunog sistema, oblikuje se i raste mnogo godina pre nego što se klinički dijagnostikuje, otkrili su naučnici sa Hebrew University of Jerusalem. Njihova studija, objavljena u časopisu Gastroenterology, pruža novi uvid u to kako se rane prekancerozne ćelije pankreasa organizuju u različite prostorne „niše“ i upuštaju se u ciljane interakcije sa imunim ćelijama, potencijalno stvarajući imunosupresivno okruženje u najranijim fazama razvoja bolesti.
Ispitavanjem uzoraka tkiva pankreasa proučavano kako se formira rak pankreasa
Studiju, koju su sproveli istraživači na Faculty of Medicine at the Hebrew University of Jerusalem, kombinovala je sekvenciranje RNK pojedinačnih ćelija sa prostornom transkriptomikom kako bi se ispitali uzorci tkiva pankreasa. Očuvanjem prostornog konteksta hiljada pojedinačnih ćelija, istraživači su bili u mogućnosti da mapiraju kako se različite vrste acinarnih metaplastičnih ćelija organizuju unutar premalignih lezija i kako one interaguju sa okolnim imunim ćelijama.
Duktalni adenokarcinom pankreasa je među najsmrtonosnijim oblicima raka, uglavnom zbog kasne dijagnoze i ograničenih mogućnosti lečenja. Iako prekancerozne lezije mogu da postoje deceniju ili više pre nego što se razvije invazivni rak, malo se zna o tome kako su ove rane ćelijske promene strukturirane ili kako utiču na lokalno tkivno okruženje.
– Naši nalazi pokazuju da ove rano izmenjene ćelije nisu nasumično raspoređene. Umesto toga, ćelije sa sličnim identitetom imaju tendenciju da se grupišu zajedno, formirajući poluhomogene niše koje izgleda aktivno komuniciraju sa specifičnim populacijama imunih ćelija – objašnjava dr Oren Parnas, koji je bio vođa istraživanja.
Procesa formiranja i razvoja lezija može da pomogne identifikaciji lezija visokog rizika
Studija je otkrila da se određena metaplastična ćelijska stanja konstantno nalaze u neposrednoj blizini imunih ćelija koje su u vezi sa imunosupresijom, uključujući specifične podskupove neutrofila i makrofaga. Ove interakcije su bile u vezi sa obrascima ekspresije gena za koje se zna da prigušuju imunološku aktivnost, što ukazuje da izbegavanje imuniteta može da počne mnogo pre nego što rak postane invazivan.
Prostorni obrasci koji su posmatrani ukazuju da se ćelijski identitet uspostavlja rano, nakon čega sledi lokalizovana ekspanzija. To pomaže u razjašnjavanju kako se premaligne lezije razvijaju i evoluiraju tokom vremena.
– Razumevanjem procesa formiranja i razvoja lezija, možda ćemo moći bolje da identifikujemo lezije visokog rizika i u budućnosti da kreiramo strategije koje intervenišu pre nego što se rak u potpunosti razvije – istakla je dr Sharona Tornovsky-Babeay.
Važno je da su istraživači posmatrali slične ćelijske organizacije i imunološke interakcije u tkivu ljudskog pankreasa, što je važno za relevantnost nalaza van laboratorijskih životinja. Zajedno, rezultati nude detaljniju sliku najranijih događaja u nastanku raka pankreasa i ističu kako prostorna organizacija i imunološke interakcije mogu da oblikuju ishode bolesti mnogo pre nego što se pojave simptomi.
