Da li ste desnoruki, ljevoruki ili možete podjednako koristiti obje ruke? Većinu života vjerovatno ste slušali teoriju da to zavisi od načina na koji je mozak biološki programiran.
Međutim, novom studijom neurologa s Univerziteta u Kaliforniji (UCLA) i Univerziteta Johns Hopkins utvrđeno je da dominantnost jedne ruke mnogo više zavisi od vježbe i prakse, nego od urođenih osobina mozga.
“Dominantnost ekstremiteta često se uzima kao dokaz da je dominantna hemisfera mozga po prirodi bolja u kontroli motorike”, naveli su autori studije Ahmet Arac, Nicolas Jeong Lee i John Krakauer u radu objavljenom u naučnom časopisu Proceedings of the National Academy of Sciences.
Ovi naučnici su željeli ispitati da desnoruki ili ljevoruki nismo zato što nam je mozak tako rođenjem postavljen, već zato što smo odmalena jednu ruku nesvjesno izabrali i onda je godinama (kroz pisanje i upotrebu predmeta) uvježbali da izvodi komplikovane pokrete bolje od druge ruke.
S obzirom na to da većina ljudi tokom čitavog života koristi isključivo dominantnu ruku, bilo je teško osmisliti eksperiment koji bi testirao ovu hipotezu.
Ipak, Arac i njegovi saradnici pronašli su domišljat način da zaobiđu stečenu dominantnost. Primorali su ispitanike da pišu laktovima, što je aktivnost koju većina nikada ranije nije probala, a kamoli vježbala.
Logika istraživača bila je jednostavna: ako mozak ima urođenu sklonost ka jednoj strani tijela, onda bi desnoruka osoba trebala znatno bolje pisati desnim laktom nego lijevim.
U eksperimentu su učestvovali zdravi, desnoruki ispitanici koji su prvo rukama po osam puta ispisali slovo “A” i broj “8”, koristeći i dominantnu i nedominantnu ruku. Nakon toga su isti zadatak ponovili laktovima, na koje su olovke bile pričvršćene tako da su vrhovi bili okrenuti prema podlozi.
Iako su svi učesnici bili desnoruki, analiza urađena pomoću neuronske mreže pokazala je da su podjednako loše pisali i desnim i lijevim laktom. Čak i kada se u obzir uzelo vrijeme potrebno za ispisivanje simbola, desni lakat nije pokazao nikakvu prednost.
“Nisu zabilježene nikakve značajne razlike niti trendovi između znakova ispisanih dominantnim i nedominantnim laktom. Dominantnost je jednostavno nestala”, ukazali su istraživači.
U nastavku eksperimenta su provjeravali može li vježbanje pisanja laktom napraviti razliku. Polovina učesnika vježbala je pisanje laktom dominantne strane, dok je druga polovina trenirala nedominantni lakat. Oba lakta su prije treninga imala podjednako loš kvalitet ispisa, ali se nakon vježbanja kvalitet pisanja značajno poboljšao na obje strane.
To je prvenstveno dokazalo da problem nije u samim laktovima – i njih možemo naučiti da pišu, a vještina se poboljšava vježbom.
Drugo, ovo je pružilo dodatne dokaze teoriji da sposobnost pisanja naše dominantne ruke potiče od godina prakse, a ne od neke urođene funkcije mozga koja bira stranu pogodniju za finu motoriku. Sklonost prema određenoj strani pokazuje se i kod alata poput teniskih reketa ili olovaka jer oni zapravo predstavljaju produžetak ruke.
“Dominantna ruka nije sposobnija zato što je jedna hemisfera mozga jednostavno bolja u kontroli pokreta. To je zato što smo proveli čitav život vježbajući specifične, složene pokrete koje zahtijevaju alati i rukopis. Kada uklonite tu praksu prebacivanjem na dio tijela poput lakta, koji nikada ranije nije radio taj zadatak, prednost potpuno nestaje”, obrazložio je Arac, piše portal Science Alert.
